భారతదేశంలో RTI దాఖలు చేయడం ఎలా — 2026 తెలుగు గైడ్

RTI అంటే Right to Information (సమాచార హక్కు) — 2005లో అమల్లోకి వచ్చిన చట్టం. భారత పౌరులందరూ ఏ భాషలోనైనా ప్రభుత్వ సంస్థల నుండి సమాచారం అడగవచ్చు. రుసుము కేవలం ₹10. కారణం చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు — §6(2) ప్రకారం.

1. సరైన ప్రభుత్వ సంస్థను గుర్తించండి — కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, మున్సిపల్ కార్పొరేషన్, PSU, ప్రభుత్వ నిధులు పొందే సంస్థ — అన్నీ §2(h) ప్రకారం ప్రభుత్వ సంస్థలే.
2. PIO ని గుర్తించండి — ప్రతి సంస్థ §4(1)(b)(xvi) ప్రకారం PIO ని ప్రచురించాలి. లేకపోతే “PIO, [విభాగం], [నగరం]” అని రాయండి — §6(3) ప్రకారం వారు బదిలీ చేయాలి.
3. దరఖాస్తు రాయండి — ఏ భాషలోనైనా — మీకు కావలసిన రికార్డులను నిర్దిష్టంగా పేర్కొనండి. ఉద్దేశ్యం చెప్పక్కర్లేదు — §6(2).
4. ₹10 రుసుము చెల్లించండి — IPO (Indian Postal Order), DD, బ్యాంకర్ చెక్, లేదా ఆన్‌లైన్‌లో UPI. BPL దరఖాస్తుదారులకు రుసుము మినహాయింపు — §7(5).
5. దరఖాస్తు పంపండి — స్పీడ్ పోస్ట్ (AD రసీదు తీసుకోండి) లేదా కేంద్ర విషయాలకు rtionline.gov.in ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో.
6. 30 రోజులు వేచి ఉండండి — §7(1) ప్రకారం. జీవన/స్వాతంత్ర్య విషయాలకు కేవలం 48 గంటలు — §7(1) కండిషన్.
7. PIO జవాబు చదవండి — PIO Reply Checker టూల్ ద్వారా మూల్యాంకనం చేయండి.
8. సంతృప్తి అయితే పూర్తయింది — జవాబు సురక్షితంగా ఉంచుకోండి.
9. సంతృప్తి కాకపోతే — §19(1) ప్రకారం 30 రోజులలో మొదటి అప్పీలు (First Appeal — FAA కి). First Appeal Builder టూల్ ఉపయోగించండి.
10. FAA జవాబు — §19(6) ప్రకారం 30-45 రోజులలో.
11. ఇంకా సంతృప్తి కాకపోతే — §19(3) ప్రకారం 90 రోజులలో రెండవ అప్పీలు — కేంద్ర PA కి CIC (Central Information Commission — కేంద్ర సమాచార సంఘం), రాష్ట్ర PA కి SIC (State Information Commission — రాష్ట్ర సమాచార సంఘం).
12. CIC/SIC ఉత్తర్వులు §19(7) ప్రకారం PIO కి కట్టాయం. §20 ప్రకారం ₹250/రోజు జరిమానా, గరిష్టంగా ₹25,000.

సేవలో:
జన సమాచార అధికారి,
[విభాగం/మంత్రిత్వ శాఖ]
[చిరునామా]

విషయం: సమాచార హక్కు చట్టం 2005, సెక్షన్ 6(1) ప్రకారం దరఖాస్తు

అయ్యా/అమ్మా,

నేను, [మీ పేరు], భారత పౌరుడు/పౌరురాలు, కింది సమాచారం అడుగుచున్నాను:

1. [నిర్దిష్ట పత్రం 1 — తేదీ/ఫైల్ నంబర్‌తో]
2. [నిర్దిష్ట పత్రం 2]
3. [నిర్దిష్ట పత్రం 3]

₹10 రుసుము IPO/ఆన్‌లైన్ ద్వారా జత చేయబడింది.

సెక్షన్ 8 ప్రకారం మినహాయింపు ఉంటే, మిగతా సమాచారాన్ని సెక్షన్ 10(1) ప్రకారం వెల్లడించండి.
విషయం మీ కార్యాలయానికి సంబంధం లేకపోతే, సెక్షన్ 6(3) ప్రకారం బదిలీ చేయండి.

ధన్యవాదాలు,

[సంతకం]
[పేరు]
[చిరునామా]
[ఫోన్, ఇమెయిల్]
తేదీ: [DD-MM-YYYY]

• AI RTI Drafter — 60 సెకన్లలో సరైన దరఖాస్తు.
• AwaazRTI — తెలుగులో మాట్లాడండి → RTI టెక్స్ట్.
• First Appeal Builder — మొదటి అప్పీలు స్వయంచాలకంగా.
• PIO Reply Checker — PIO జవాబు మూల్యాంకనం.
• Fee Calculator — మీ రాష్ట్రపు రుసుము.
• Timeline Calculator — అన్ని గడువులు లెక్కించండి.

అక్కర్లేదు. RTI పౌరులు నేరుగా దాఖలు చేయడానికి రూపొందించబడింది. AI Drafter 60 సెకన్లలో చట్టబద్ధమైన దరఖాస్తు తయారు చేస్తుంది.

31వ రోజున “deemed refusal” (కనుగొనబడిన నిరాకరణ) — §7(2) ప్రకారం. వెంటనే §19(1) ప్రకారం మొదటి అప్పీలు దాఖలు చేయండి.

అవును. §7(5) ప్రకారం BPL సర్టిఫికేట్ జత చేస్తే రుసుము పూర్తిగా మినహాయించబడుతుంది.

అవును. §6(1) ప్రకారం ఏ భాషలోనైనా దరఖాస్తు చేయవచ్చు. అనువాదం PIO బాధ్యత.

అవును. RTI చట్టంలో కాలపరిమితి లేదు. 20 ఏళ్ళకు పైబడిన రికార్డులకు §8(3) ప్రకారం కొన్ని మినహాయింపులు తగ్గుతాయి.

• How to file RTI in India — English pillar
• RTI ऑनलाइन कैसे दाखिल करें — Hindi
• RTI fee in India
• First Appeal guide
• State RTI portals
• What is a PIO?
• What is a deemed refusal?

• సమాచార హక్కు చట్టం 2005 — పూర్తి పాఠ్యం
• rtionline.gov.in — కేంద్ర RTI పోర్టల్
• CIC ఉత్తర్వులు

చివరిగా సమీక్షించిన తేదీ: మే 2026.