<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!-- generator="FeedCreator 1.8" -->
<?xml-stylesheet href="https://righttoinformation.wiki/lib/exe/css.php?s=feed" type="text/css"?>
<rss version="2.0">
    <channel xmlns:g="http://base.google.com/ns/1.0">
        <title>Right to Information Wiki - how-to-apply</title>
        <description>The working reference for India&amp;#039;s Right to Information Act, 2005.</description>
        <link>https://righttoinformation.wiki/</link>
        <lastBuildDate>Sat, 25 Apr 2026 22:08:11 +0000</lastBuildDate>
        <generator>FeedCreator 1.8</generator>
        <image>
            <url>https://righttoinformation.wiki/_media/wiki/logo.png</url>
            <title>Right to Information Wiki</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/</link>
        </image>
        <item>
            <title>How to apply for new Aadhaar card — step-by-step (2026, UIDAI)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/aadhaar?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply for aadhaar, aadhaar enrolment online, new aadhaar application, uidai apply, aadhaar card kaise banaye)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Step-by-step Aadhaar enrolment guide. Book appointment, walk in, biometrics, e-Aadhaar download. Free for first enrolment.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for new Aadhaar card — step-by-step (2026, UIDAI) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-aadhaar.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Aadhaar enrolment is **free** at any UIDAI Aadhaar Seva Kendra (ASK). You cannot apply for Aadhaar online — biometrics must be captured in person. **Total time:** 30–45 min at the centre + 7–30 days for the card to be generated. e-Aadhaar download is instant after enrolment using the EID.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Resident in India (any nationality) for **182+ days in last 12 months**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No age limit — newborns can be enrolled (re-enrolment at age 5 + 15 mandatory)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Locate a centre** — Search at appointments.uidai.gov.in or call 1947. Centres are at India Post offices, banks, BSNL offices, and dedicated ASKs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Book an appointment (optional)** — Online slot booking at book.uidai.gov.in. Walk-ins accepted but expect waiting.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Carry original documents** — %%PoI%% + %%PoA%% + %%PoDOB%% (one each from UIDAI list). Originals only — photocopies rejected.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill the enrolment form** — Available at the centre. Mention name as on documents. Add mobile number for OTP services.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Biometric capture** — Operator captures 10 fingerprints, both iris scans, and a photo. Children under 5: photo only.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Verify your data** — Operator shows screen for confirmation. Check spelling, %%DoB%%, address before signing.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Collect the acknowledgement** — You get a printed slip with **EID (Enrolment ID)** — 14 digits + 14-digit timestamp. Keep this safe.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Track and download** — Status at myaadhaar.uidai.gov.in/check-aadhaar-status. Download e-Aadhaar (PDF) once generated — equivalent to physical card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://myaadhaar.uidai.gov.in|UIDAI myAadhaar]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Any Aadhaar Seva Kendra, India Post Aadhaar centres, designated banks. Use the centre locator at uidai.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** for first enrolment. Biometric updates ₹100. Address-only updates online ₹50.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **7–30 days** typically for Aadhaar generation after biometric capture. Some QC holds take longer.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:aadhaar-new-enrolment|Documents required for aadhaar]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **QC hold** — biometrics quality flagged. Visit the same centre for re-capture (free within 90 days).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Name mismatch** — fix via myAadhaar online (Rs 50) or in-person (Rs 100).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Centre denial** — UIDAI cannot deny enrolment to a resident. If denied, file complaint at 1947 or RTI.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Slow generation (&amp;gt;30 days)** — file RTI to UIDAI Regional Office; cite Aadhaar Act §7.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-aadhaar-update|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:aadhaar-update:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:aadhaar-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I apply for Aadhaar online? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — biometric capture must be in person. Online booking is only for appointment slots.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is Aadhaar mandatory? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;For most welfare schemes (PDS, LPG, MGNREGA, scholarships), yes. For PAN linking, mandatory. SC has held it cannot be made mandatory for school admission, exam registration, or basic services.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What if I have no %%PoI%%/%%PoA%% documents? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Use the **Introducer route** — a registered Introducer at the centre can vouch for you. Or get a gram-sabha letter (rural) / municipal letter (urban).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How fast is e-Aadhaar valid? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Equivalent to physical card from day one. Govt offices, banks, telecoms must accept it (UIDAI gazette 2018).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My Aadhaar is delayed beyond 30 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to UIDAI Regional Office for status + reason. Use our [[:rti-for-aadhaar-update|AI Drafter]] for ready-to-send wording.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **UIDAI myAadhaar** (https://myaadhaar.uidai.gov.in). Fee: **Free** for first enrolment. Biometric updates ₹100. Address-only updates online ₹50.. Timeline: **7–30 days** typically for Aadhaar generation after biometric capture. Some QC holds take longer.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://myaadhaar.uidai.gov.in|UIDAI myAadhaar]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:aadhaar-new-enrolment|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:aadhaar-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-aadhaar-update|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://myaadhaar.uidai.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply aadhaar citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Ayushman Bharat health card (PM-JAY) — 2026</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/ayushman-bharat?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply ayushman bharat, pmjay card, ab pm-jay registration, beneficiary.nha.gov.in, ayushman card download)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Check eligibility at beneficiary.nha.gov.in (SECC 2011 list). Apply at CSC / hospital / Aapke Dwar Ayushman camp. Free Rs 5L/year/family insurance.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Ayushman Bharat health card (PM-JAY) — 2026 ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-ayushman-bharat.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Ayushman Bharat — PMJAY gives **Rs 5 lakh/year/family cashless health cover** at empanelled hospitals. **No application — beneficiaries auto-included from SECC 2011 deprivation list + Aapke Dwar drives**. Check eligibility at **beneficiary.nha.gov.in**. If eligible, get Ayushman card from CSC / empanelled hospital / Ayushman Mitra. **Free at all stages.** 30,000+ hospitals empanelled covering 1,393 medical packages. Senior citizens 70+ added Sept 2024 (regardless of income).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Family in SECC 2011 deprivation list (rural) OR occupational categories (urban)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Senior citizen 70+ (added Sept 2024 — income-free)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * NOT eligible: Households with motorised vehicle, mechanised agri equipment, govt employees, IT taxpayers&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Check eligibility** — Visit beneficiary.nha.gov.in → search by name + state + Aadhaar / ration card. If &amp;quot;eligible&amp;quot; → proceed; if not → apply for state-supplementary scheme.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Get Ayushman card** — CSC, empanelled hospital, Ayushman Mitra desk. Bring Aadhaar + ration card + family Aadhaar list.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Aadhaar + biometric verification** — Each family member&amp;#039;s Aadhaar verified. Photo + biometric. Each gets unique e-card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Receive PM-JAY card (PVC + e-card)** — Issued same day. Print + digital both work. Show at any empanelled hospital.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Avail cashless treatment** — Empanelled hospital list at hospitals.pmjay.gov.in. Walk in with card + Aadhaar; hospital auto-bills NHA.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Coverage scope** — 1,393 packages: cancer, cardiology, neurology, joint replacement, dialysis, NICU, PICU, etc. 5 lakh per family per year — refresh at FY start.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pre-existing conditions** — Covered from day 1 — no waiting period.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Senior citizen (70+) addition** — Sept 2024 — auto-eligible regardless of income. Apply via beneficiary.nha.gov.in with Aadhaar + age proof.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://beneficiary.nha.gov.in|PM-JAY Beneficiary portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** CSC, empanelled hospitals, State Ayushman Mitra office, Aapke Dwar Ayushman camps. SHC (Sub-Health Centre) for senior citizen addition.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free at every stage** — application, card, treatment all free under PM-JAY&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Card issuance: same day** at CSC/hospital · **Hospital admission: cashless on the spot**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:ayushman-bharat-card|Documents required for ayushman bharat]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **SECC 2011 list missing your name** — apply for state-supplementary scheme (CMCHIS in TN, MJPJAY in MH, RGHS in Rajasthan, ABRY in WB, etc.).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar mismatch with SECC** — name spelling must match. Update one to match (Aadhaar correction recommended).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Hospital refusing cashless** — file complaint at NHA grievance portal: pmjay.gov.in/grievances. NHA acts within 7 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Card lost** — re-print free at any CSC with Aadhaar OTP.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-ayushman-bharat-claim|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:ayushman-bharat:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:ayushman-bharat-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is PM-JAY same as state schemes? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — but most states converge: PMJAY covers PMJAY-eligible families; state schemes cover the rest. E.g., MJPJAY (MH) covers PMJAY + state APL families.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Senior citizen 70+ — do I need SECC eligibility? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — Sept 2024 expansion makes age 70+ auto-eligible regardless of income. Apply with just Aadhaar + age proof.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Pre-existing illness covered? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — no waiting period. Covered from day 1 of card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Outpatient (OPD) covered? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — only inpatient (IP). OPD covered under separate Ayushman Arogya Mandir scheme (free at SHC/PHC).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Hospital denying empanelled treatment? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File complaint at pmjay.gov.in/grievances OR file RTI to State Health Agency. Use our [[:rti-for-ayushman-bharat-claim|Ayushman RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **PM-JAY Beneficiary portal** (https://beneficiary.nha.gov.in). Fee: **Free at every stage** — application, card, treatment all free under PM-JAY. Timeline: **Card issuance: same day** at CSC/hospital · **Hospital admission: cashless on the spot**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://beneficiary.nha.gov.in|PM-JAY Beneficiary portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:ayushman-bharat-card|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:ayushman-bharat-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-ayushman-bharat-claim|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://beneficiary.nha.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply ayushman-bharat citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for birth certificate — online + offline (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/birth-certificate?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply birth certificate, birth certificate online, birth registration, crsorgi.gov.in, late birth registration)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for birth certificate via crsorgi.gov.in (within 21 days of birth — free) or municipal office (after 21 days, with delay fee + affidavit).)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for birth certificate — online + offline (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-birth-certificate.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Birth registration is **mandatory under Registration of Births and Deaths Act 1969**. **Within 21 days of birth: free** at hospital/municipal office. **After 21 days: late registration with affidavit + delay fee** (Rs 2 to Rs 25 escalating). The Civil Registration System (CRS) portal at **crsorgi.gov.in** allows online application in most states. Issued in 7–15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Birth occurred in India (Indian + foreign nationals&amp;#039; children)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Reporting by parent / hospital (in 21 days) or by self (after 21 days)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * For 1+ year old births: District Magistrate order required (delayed registration)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **If hospital birth (within 21 days)** — Hospital does it automatically — collect from hospital records in 7 days. No application needed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **If home birth or hospital didn&amp;#039;t register** — Apply within 21 days at local Registrar (Municipal Corporation / Panchayat office) — free.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Online via crsorgi.gov.in** — Register account → Apply for Birth Certificate → fill Form 1 → upload hospital discharge / panchayat letter → submit.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For late registration (after 21 days)** — Affidavit on Rs 10 stamp paper + parent&amp;#039;s ID + delay fee. Form 1 + delayed-registration affidavit.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For very late (after 1 year)** — District Magistrate order required. Apply via SDM with affidavit + ID + 2 witness signatures. Order takes 30–60 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Verification by Registrar** — Field verification only for late registrations or contested entries.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Issuance** — Within 7 days of approval. e-Certificate downloadable; physical certificate at office (Rs 25–100 stationery).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Tatkaal route** — Some states (Delhi, MH) have tatkaal for Rs 200 with 24-hour turnaround.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://crsorgi.gov.in|CRS Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Local Registrar of Births &amp;amp; Deaths (Municipal Corporation, Panchayat, or designated hospital). DM office for very late registrations.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Within 21 days: Free** · **22 days–30 days: Rs 2** · **30 days–1 year: Rs 5** · **&amp;gt;1 year: Rs 10 + DM order fee**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Within 21 days: 7 days** · **Late: 15–30 days** · **Very late (DM order): 30–60 days**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:birth-certificate|Documents required for birth certificate]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Hospital lost the records** — file RTI to Hospital Superintendent for the records. NOC issued, then apply at Municipal office with NOC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Parent name spelling mismatch** — affidavit on Rs 10 stamp paper + correction Form 9 in some states. Free.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Multiple children — registrar refusing** — Registrar cannot deny; cite RBD Act §12. File complaint to District Registrar.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Late registration affidavit not accepted** — DM order is mandatory for &amp;gt;1 year. SDM has discretion to expedite for school admission.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-birth-certificate-delay|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:birth-certificate:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:birth-certificate-online-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is birth certificate the same as hospital &amp;quot;birth slip&amp;quot;? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — hospital slip is not a legal certificate. Only Registrar-issued document is valid for school admission, passport, EPIC etc.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I get birth certificate decades after birth? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — via DM order route. Many seniors get it for Aadhaar / passport / pension at age 60+. Allow 60–90 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My name is spelt differently in birth cert vs Aadhaar — which wins? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Birth certificate is the original document; others should be corrected to match. But if Aadhaar matches school records etc., correct birth cert via Form 9.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How fast is the online certificate? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;7 days statutory. e-Certificate signed by Registrar = legally equivalent to physical.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt;30 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Use our [[:rti-for-birth-certificate-delay|birth certificate RTI generator]] — auto-fills Registrar PIO details.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **CRS Portal** (https://crsorgi.gov.in). Fee: **Within 21 days: Free** · **22 days–30 days: Rs 2** · **30 days–1 year: Rs 5** · **&amp;gt;1 year: Rs 10 + DM order fee**. Timeline: **Within 21 days: 7 days** · **Late: 15–30 days** · **Very late (DM order): 30–60 days**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://crsorgi.gov.in|CRS Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:birth-certificate|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:birth-certificate-online-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-birth-certificate-delay|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://crsorgi.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply birth-certificate citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for caste certificate (SC/ST/OBC) — state-wise guide (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/caste-certificate?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply caste certificate, sc st obc certificate, caste certificate online, jati pramaan patra, caste certificate apply)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for SC/ST/OBC certificate at state e-District / Tehsildar. Free under most states. Required for reservation, scholarships, government jobs.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for caste certificate (SC/ST/OBC) — state-wise guide (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-caste-certificate.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Caste certificates are issued by **Tehsildar / SDM** under state-specific procedures. Aadhaar-linked online application via **e-District portal** in 32 states. Required for reservation in education + government jobs + scholarships. Free or Rs 30–50 fee. Issued in **30 days statutorily** (state RTPS act).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Family belongs to SC/ST/OBC as per Presidential Notification (state-specific list)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Domicile in the issuing state (SC list differs by state)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * For OBC NCL: family income &amp;lt; Rs 8 lakh/year (creamy layer ceiling)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find your state e-District portal** — UP — edistrict.up.gov.in · Bihar — serviceonline.bihar.gov.in · MH — aaplesarkar.mahaonline.gov.in · KA — sevasindhu.karnataka.gov.in. State portal map: nsp.gov.in/portal/state-portals.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Register on portal** — Sign up with mobile + OTP. Aadhaar e-KYC if portal supports.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose Caste Certificate (SC/ST/OBC)** — Select your category. NB: SC list = central; OBC = state list (state-specific castes).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill application form** — Family caste history (father + grandfather caste + village + occupation). Critical for verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting docs** — Father&amp;#039;s caste certificate (if exists), school record showing caste entry, ration card, Aadhaar, residence proof, income affidavit (OBC).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Field verification** — Patwari/VLW/Tehsildar may visit village. Confirm with grandparents/elderly neighbours about caste history.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Tehsildar/SDM signature** — Final signing officer = Tehsildar (most states) or SDM. Some states have caste-scrutiny committee.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Download/collect certificate** — e-Certificate from portal; physical from Tehsildar office. Has a unique 14-digit number for verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District / RTPS portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Tehsildar office, SDM office, or designated CSC. Some states accept applications via Lok Seva Kendra.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** under RTI/RTPS in most states · Some charge Rs 30–50 stationery&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **RTPS statutory: 30 days** · Real-world: 15–60 days depending on state and verification queue.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:caste-certificate|Documents required for caste certificate]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Father&amp;#039;s caste cert missing** — file RTI to Tehsildar for father&amp;#039;s record OR submit father&amp;#039;s school leaving certificate (caste field).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Caste not in state SC list** — SC list is constitutional; check Presidential SC Order 1950 amendments. May qualify in another state.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **OBC creamy layer issue** — income certificate must show &amp;lt;Rs 8L. NB: Salary excludes agricultural income.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **&amp;gt;30 days delay** — RTPS state acts mandate appeal to next-level officer; file RTI parallel.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:caste-certificate:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is caste certificate state-specific? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;For OBC: yes (state list). For SC/ST: largely yes (same Presidential notification but each state has minor variations).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I use my father&amp;#039;s caste certificate? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Only as evidence — you need a separate certificate in your own name. But father&amp;#039;s cert speeds up your verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How long is caste certificate valid? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;SC/ST: lifetime. OBC: must reapply every 6 months for jobs / 3 years for education (creamy layer recheck).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What if I converted religion? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Christians/Muslims of SC origin — can use SC reservation only in some states (TN, Kerala, AP, KA via state SC list). Centrally, conversion deletes SC status (Constitution Sch).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My application stuck &amp;gt;30 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Tehsildar + SDM. Use our [[:citizen-rti-playbook|RTI Playbook]] template for caste certificate delays.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State e-District / RTPS portal** (https://edistrict.gov.in). Fee: **Free** under RTI/RTPS in most states · Some charge Rs 30–50 stationery. Timeline: **RTPS statutory: 30 days** · Real-world: 15–60 days depending on state and verification queue.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District / RTPS portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:caste-certificate|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://edistrict.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply caste-certificate citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for death certificate online + offline (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/death-certificate?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply death certificate, death registration, crsorgi death certificate, late death registration)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for death certificate at Municipal Corporation / CRS within 21 days of death (free). Required for property, insurance, pension claims. Late registration with affidavit.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for death certificate online + offline (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-death-certificate.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Death registration is **mandatory under Registration of Births and Deaths Act 1969**. **Within 21 days of death: free** at Municipal Corporation / Panchayat. **After 21 days: late registration with affidavit + delay fee**. CRS portal at crsorgi.gov.in for online application. Required for **insurance claims, property succession, pension transfer, bank account closure**. Issued in 7–15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Death occurred in India&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Reporting by family / hospital / cremation ground / police (in case of unnatural death)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Cause of death must be specified (medical certificate of cause of death — MCCD for hospital deaths)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **If hospital death** — Hospital issues MCCD (Medical Certificate of Cause of Death) immediately. Take to Municipal office for death registration.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Apply online via crsorgi.gov.in** — Register account → Apply for Death Certificate → fill Form 2 → upload MCCD + cremation certificate + Aadhaar of deceased + applicant ID.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For home death** — Family informs Panchayat/Municipal office within 21 days. Doctor visits to certify cause of death (Form 4).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For unnatural death (accident, suicide, murder)** — Police FIR + post-mortem mandatory. Death registered after PM report; can take 30+ days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For late registration (after 21 days)** — Affidavit on Rs 10 stamp paper + delay reason + ID of deceased + delay fee Rs 5–25.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Verification by Registrar** — Field verification only for late or unnatural death registrations.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Issuance** — 7–15 days. e-Certificate downloadable; physical at office (Rs 25–100 stationery + per-copy).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Tatkaal route** — Some states (Delhi, MH) offer 24-hour tatkaal for Rs 200.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://crsorgi.gov.in|CRS Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Municipal Corporation, Panchayat, or designated hospital. Cremation/burial ground in some states (Mumbai, Pune).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Within 21 days: Free** · **22 days–1 year: Rs 5–25 delay fee** · **&amp;gt;1 year: Rs 25 + DM order**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Within 21 days: 7 days** · **Late: 15–30 days** · **&amp;gt;1 year: 30–60 days (DM order)**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:death-certificate|Documents required for death certificate]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Hospital lost MCCD** — file RTI to Hospital Superintendent for record. Or use cremation receipt + affidavit.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Cause of death &amp;quot;unknown&amp;quot;** — get a doctor&amp;#039;s affidavit confirming natural cause; police NOC if any suspicion.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Multiple copies needed** — apply for additional copies during issuance; Rs 25–50 per copy.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Property dispute — wrong applicant** — only blood relatives / spouse / nominee can apply. Court order if family disputed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:death-certificate:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I get death certificate years after death? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — via DM order route. Required affidavit + 2 witness statements + cremation/burial proof.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Insurance company demanding &amp;quot;original&amp;quot; death certificate? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Multiple originals issued — apply for as many copies as needed. e-Certificate is also legally original.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Death in another state — where to register? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;At place of death. Then transfer copy to home state for property succession.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What if police investigation is ongoing? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Death cert issued after PM report regardless of investigation status. Cause may be marked &amp;quot;as per PM&amp;quot; — sufficient for legal use.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application delayed &amp;gt;30 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Registrar + Municipal Health Officer. RBD Act §17 mandates timely issuance.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **CRS Portal** (https://crsorgi.gov.in). Fee: **Within 21 days: Free** · **22 days–1 year: Rs 5–25 delay fee** · **&amp;gt;1 year: Rs 25 + DM order**. Timeline: **Within 21 days: 7 days** · **Late: 15–30 days** · **&amp;gt;1 year: 30–60 days (DM order)**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://crsorgi.gov.in|CRS Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:death-certificate|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://crsorgi.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply death-certificate citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for domicile certificate — state-wise guide (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/domicile-certificate?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply domicile certificate, domicile online, residence certificate, mool nivas, state quota domicile)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for domicile via state e-District / Tehsildar. Required for state quota in education, jobs, scholarships. 15+ years residency proof.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for domicile certificate — state-wise guide (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-domicile-certificate.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Domicile certificate (also called **Residence Certificate** or **Mool Nivas Pramaan Patra**) confirms long-term residence in a state. Required for **state-quota seats in colleges, state government jobs, state-specific welfare schemes**. Issued by Tehsildar/SDM based on **15+ years residence proof** (varies by state — some require 10 years, some 20). Free or Rs 25–50.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Continuous residence in the state for the period prescribed (10–20 years)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * For minors: father&amp;#039;s domicile is sufficient if father is domiciled&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * For married women: husband&amp;#039;s domicile applies (relaxation in some states)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Cannot hold domicile of two states simultaneously&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find your state e-District / Lok Seva portal** — UP — edistrict.up.gov.in · MP — mpedistrict.gov.in · MH — aaplesarkar.mahaonline.gov.in · J&amp;amp;K — jkpaysys.gov.in. State list: nsp.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Register + login** — Mobile + OTP. Aadhaar e-KYC reduces document upload.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose &amp;quot;Domicile&amp;quot; or &amp;quot;Residence Certificate&amp;quot;** — Phrasing: Mool Nivas Pramaan Patra, Niwas Praman Patra, Domicile Certificate.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill application form** — Birth place + parents&amp;#039; birth place + continuous residence history (years and addresses).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting docs** — Voter ID + Aadhaar + ration card + school leaving certificate (showing native place) + property records / rent receipts (multi-year).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Self-declaration affidavit** — On Rs 10 stamp paper — declaring continuous residence period + native place.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Field verification** — Patwari/VLW verifies neighbourhood / panchayat record. May confirm with elderly neighbours.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Tehsildar/SDM signature** — Final issuing officer. Some states have CRPF/Police verification for sensitive border districts.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Download/collect certificate** — e-Certificate or in-person. Lifetime validity (no expiry).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Tehsildar office, SDM office, CSC, or Lok Seva Kendra.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** in 12 states · **Rs 25–50** in 20 states (stationery + verification)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **RTPS: 15–30 days** statutory. Real-world: 15–60 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:domicile-certificate|Documents required for domicile certificate]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **School leaving certificate missing** — RTI to school for record copy. If school closed, RTI to District Education Officer (DEO).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Native village merged into another state** — submit pre-merger documents (e.g., pre-2000 if Jharkhand from Bihar).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Rented all your life — no property** — voter ID + ration card + 10-year electricity bills suffice. Domicile is residence-based, not ownership-based.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **&amp;gt;30 days delay** — RTPS appeal to SDM + RTI to Tehsildar.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:domicile-certificate:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I have domicile of two states? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — domicile is exclusive. Marrying out / moving for job does not change domicile until you formally apply in new state + surrender old.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How is &amp;quot;continuous residence&amp;quot; proven? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Voter ID issued in state + school records there + ration card + multiple years of utility bills with same address.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is domicile required for IIT/NEET? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — those are central exams. Domicile is for **state-quota** in state colleges (state medical, state engineering quota etc.).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My parent&amp;#039;s domicile — does it apply to me? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes for minors. For adults, you must establish own residence. Spouse: husband&amp;#039;s domicile applies in most states (some give choice).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application delayed &amp;gt;30 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Tehsildar + SDM. Our [[:citizen-rti-playbook|RTI Playbook]] has a domicile delay template.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State e-District portal** (https://edistrict.gov.in). Fee: **Free** in 12 states · **Rs 25–50** in 20 states (stationery + verification). Timeline: **RTPS: 15–30 days** statutory. Real-world: 15–60 days.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:domicile-certificate|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://edistrict.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply domicile-certificate citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for driving licence — Learner + Permanent (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/driving-licence?rev=1777143347</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply driving licence, dl online application, learner licence apply, permanent dl, parivahan)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Two-step DL: Learner Licence (LL) first via parivahan.gov.in, then Permanent DL after 30 days. Online slots, RTO test, smart card by post.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for driving licence — Learner + Permanent (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-driving-licence.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Driving Licence in India is a **two-step process**: (1) **Learner Licence (LL)** — online theory test at parivahan.gov.in or RTO computer, valid 6 months. (2) **Permanent DL** — apply 30 days after LL issue, take a driving test at RTO, smart card delivered in 15–30 days. Total cost: ~Rs 1,200–1,500.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Age 16+ for gearless 2-wheeler ≤50cc · Age 18+ for car/motorcycle · Age 20+ for transport vehicle&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No physical disability that prevents safe driving (Form 1A self-declaration)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Address proof in same RTO jurisdiction as application&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Apply for Learner Licence** — Go to parivahan.gov.in/sarathiservice → Apply Online → New Learner Licence. Choose your state RTO.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill Form 2 + upload docs** — Identity + address + age + photo + signature. Aadhaar OTP %%eKYC%% saves uploading 3 docs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay LL fee** — Rs 200 + state-specific service charges (Rs 50–150). UPI/card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Take LL theory test** — Online from home (some states like Delhi, MH, KA, TN) OR at RTO. 10 multiple-choice questions; pass mark 6/10. Re-attempt allowed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Wait 30 days** — Mandatory holding period before applying for Permanent DL.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Apply for Permanent DL** — Within 6 months of LL (else LL expires). parivahan.gov.in → Apply for Driving Licence → use LL number.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay PDL fee + book RTO slot** — Fee Rs 200 + Rs 200 smart card + Rs 50 each for category endorsement. Book test slot 7–15 days out.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Take driving test at RTO** — Bring your own vehicle of the requested category. Test: figure-8, gradient, parallel park, stop on incline. Pass on first attempt 70% of cases.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Receive smart card DL** — Speed Post to address on file in 15–30 days. e-DL on %%DigiLocker%% available immediately on RTO approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://parivahan.gov.in/sarathiservice/sarathiHomePublic.do|Parivahan Sarathi]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Any Regional Transport Office (RTO) in your state. POPSK no role. Some private &amp;quot;DL agents&amp;quot; — avoid; use parivahan directly.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **LL:** ₹200 + state charges · **PDL:** ₹400–600 incl. smart card · **Test re-attempt:** ₹50 each&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **LL: same day** (online) or 1–3 days (RTO test) · **PDL: 30 days holding + 15 days test slot + 15–30 days smart card** = ~75 days total.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:driving-licence-new|Documents required for driving licence]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar address mismatch** — DL must be in current address. Update Aadhaar first.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Test failure** — re-book after 7 days. Common fail: parallel parking, gradient stop. Practise.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Smart card delayed &amp;gt;45 days** — file RTI to RTO; Motor Vehicles Act §10 mandates timely issuance.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Agent demanding cash** — agents are NOT mandatory. parivahan.gov.in is the only official portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-driving-licence-status|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:driving-licence:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:driving-licence-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I take LL test from home? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;In Delhi, MH, KA, TN, TS, UP and ~10 other states, yes — Aadhaar e-KYC + facial verification. Other states require RTO visit.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What if I fail the driving test? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Re-attempt after 7 days, same RTO, fresh slot booking, Rs 50 fee. Unlimited attempts allowed within LL validity.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How long is DL valid? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Non-transport: 20 years from issue OR up to age 40, whichever is earlier. Transport: 5 years.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I drive on LL alone? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — LL holder must be accompanied by a PDL holder + display L plate front + back. Police can fine Rs 5,000 for solo LL driving.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My DL is delayed beyond 30 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Use our [[:rti-for-driving-licence-status|driving licence RTI generator]] — auto-fills RTO PIO details.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **Parivahan Sarathi** (https://parivahan.gov.in/sarathiservice/sarathiHomePublic.do). Fee: **LL:** ₹200 + state charges · **PDL:** ₹400–600 incl. smart card · **Test re-attempt:** ₹50 each. Timeline: **LL: same day** (online) or 1–3 days (RTO test) · **PDL: 30 days holding + 15 days test slot + 15–30 days smart card** = ~75 days total.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://parivahan.gov.in/sarathiservice/sarathiHomePublic.do|Parivahan Sarathi]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:driving-licence-new|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:driving-licence-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-driving-licence-status|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://parivahan.gov.in/sarathiservice/sarathiHomePublic.do&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply driving-licence citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:55:47 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for e-Shram card — unorganised worker registration (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/eshram-card?rev=1777143347</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply eshram card, eshram registration, eshram.gov.in, unorganized workers, pmsym pension)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at eshram.gov.in or CSC. Aadhaar OTP %%eKYC%%. Unique 12-digit UAN. Rs 2L accident insurance (PMSBY) + welfare scheme links.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for e-Shram card — unorganised worker registration (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-eshram-card.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** e-Shram is a **single national database for unorganised workers (%%UoW%%)** — 30+ crore workers registered as of 2026. **Registration is FREE** at eshram.gov.in or CSC. Generates a **12-digit Universal Account Number (UAN)** and physical e-Shram card. Auto-enrols you in **PMSBY (Rs 2L accident insurance — free)** and links to other schemes (PMSYM pension, PM-KISAN, ration etc.). **Eligible: any worker 16-59 years, not in EPFO/ESIC, family income any.**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian, age 16–59&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Unorganised worker (not in EPFO/ESIC/govt employment)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Income tax non-payer&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Examples: domestic worker, street vendor, agri labourer, construction worker, gig worker, beedi roller, fisherman, etc.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Visit eshram.gov.in** — Click &amp;quot;Register on e-Shram&amp;quot;. Choose self-registration (Aadhaar OTP) OR CSC route.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Aadhaar OTP %%eKYC%%** — Enter Aadhaar + receive OTP on registered mobile. %%eKYC%% auto-fills name, %%DoB%%, gender, address.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill occupation + bank details** — 396+ occupation codes (NCO 2015). Bank account (any — not necessarily Aadhaar-linked).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Education + skill + family details** — Optional but recommended for scheme convergence.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive UAN** — 12-digit Universal Account Number + downloadable e-Shram card. Print &amp;amp; laminate.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Auto-enrol in PMSBY** — Rs 2L accidental death/disability insurance — free for first year. Renew at Rs 12/year via bank.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Link to other schemes** — Portal shows scheme convergence — PMSYM pension Rs 3000/month after 60, PM-JAY, ration etc.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Annual update** — Update employment / address yearly. UAN remains lifetime.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://eshram.gov.in|e-Shram]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Common Service Centres (Rs 0–25), State Seva Kendra. Self-registration is fastest.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** — application, card, PMSBY first-year all free&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Same-day issuance** of UAN + card (Aadhaar route) · **CSC: 1-2 days**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:eshram-card|Documents required for eshram card]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar mobile not linked** — visit UIDAI centre to link mobile first; e-Shram self-registration fails without OTP.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **EPFO contributor — registration blocked** — e-Shram is for %%UoW%% only; if you have PF, you&amp;#039;re organised. Withdraw inactive PF if applicable.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Bank account Aadhaar-unlinked** — link via NPCI to receive future scheme benefits.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **PMSBY claim denied** — within 30 days of accident; family applies via UAN holder bank.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:eshram-card-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is e-Shram card a job card? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — it&amp;#039;s a worker identity card. Doesn&amp;#039;t guarantee work, but unlocks scheme convergence.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== PMSBY — really free? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes, first year for e-Shram registrants. From year 2: Rs 12/year auto-deducted from bank.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== I have PF from old job — can I register? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Only if PF is inactive (no contribution &amp;gt;36 months) and you&amp;#039;re currently in unorganised sector.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== PMSYM pension — automatic? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — separate enrolment. Pay Rs 55–200/month depending on age. Govt matches contribution. Rs 3,000/month pension after age 60.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Card lost? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Re-download free at eshram.gov.in with UAN + Aadhaar OTP.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **e-Shram** (https://eshram.gov.in). Fee: **Free** — application, card, PMSBY first-year all free. Timeline: **Same-day issuance** of UAN + card (Aadhaar route) · **CSC: 1-2 days**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://eshram.gov.in|e-Shram]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:eshram-card|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:eshram-card-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://eshram.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply eshram-card citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:55:47 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for FSSAI licence / registration — Food Business (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/fssai-licence?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply fssai licence, fssai registration, food licence apply, foscos.fssai.gov.in, food business operator)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at foscos.fssai.gov.in. Three categories by turnover: Basic Reg &amp;lt;Rs 12L (Rs 100/yr), State &amp;lt;Rs 20Cr (Rs 2-5K), Central &amp;gt;Rs 20Cr (Rs 7.5K). Mandatory for any food business.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for FSSAI licence / registration — Food Business (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-fssai-licence.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** FSSAI licence/registration is **mandatory for any food business operator (FBO) — manufacturer, processor, packer, distributor, retailer, restaurant, caterer, transporter**. Apply at **%%FoSCoS%% portal foscos.fssai.gov.in**. Three tiers by **turnover**: **Basic Registration** (turnover &amp;lt; Rs 12L) — Rs 100/year; **State Licence** (Rs 12L–Rs 20Cr) — Rs 2,000–5,000/year; **Central Licence** (&amp;gt;Rs 20Cr or import/export or e-commerce) — Rs 7,500/year. **Issuance: 7-30 days** depending on category.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Any food business operator (manufacturer, packer, distributor, retailer, etc.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian entity OR foreign FBO with India operations&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Turnover bracket determines licence type&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Visit foscos.fssai.gov.in** — Click &amp;quot;Apply for Licence/Registration&amp;quot;.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Determine your category** — Use the in-portal eligibility tool. Basic Reg / State Lic / Central Lic.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Sign up + verify mobile** — OTP-based account creation.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill Form A (Basic) or Form B (State/Central)** — Business details, FBO type, products, capacity, address, ownership.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload documents** — Aadhaar + PAN of proprietor/partners, address proof, list of food products, NOC from local authority (Central only), water test report (manufacturers), pest control contract.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay fee online** — Rs 100/year (Basic) · Rs 2K-5K/year (State) · Rs 7.5K/year (Central). Pay for 1-5 years upfront.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive ARN** — Application Reference Number. Status tracking via %%FoSCoS%%.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Inspection (State/Central)** — Designated officer visits premises within 30 days. Photos + premise compliance.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Issuance** — Basic Reg: 7 days · State Lic: 30 days · Central Lic: 30-60 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Display FSSAI number** — Mandatory on packaging + invoices + premises board. 14-digit licence number.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://foscos.fssai.gov.in|%%FoSCoS%%]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** FBO consultants, FSSAI-empanelled agencies — but self-application via %%FoSCoS%% works fine.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Basic Reg: Rs 100/year** · **State Lic: Rs 2,000-5,000/year** · **Central Lic: Rs 7,500/year**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Basic: 7 days** · **State: 30 days** · **Central: 30-60 days**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:fssai-licence|Documents required for fssai licence]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Wrong category chosen** — turnover threshold determines category. Choosing higher = higher fee + extra inspection.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Premise not compliant** — water test, pest control, hygiene records mandatory before inspection.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **No NOC from local authority** — Central Licence requires Pollution Board / Municipal NOC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Renewal forgotten** — renew 30 days before expiry; lapse = re-apply (longer + costlier).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-trade-licence|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:fssai-licence-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Do home bakers / Cloud kitchens need FSSAI? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — Basic Registration mandatory if turnover &amp;gt; Rs 12L/year. Below: voluntary but recommended.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How many years can I pre-pay? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Up to 5 years. Bigger discount for longer tenure.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Renewal — same as fresh? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — simpler form B-Renew. Same documents. Apply 30 days before expiry.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Multiple premises — one licence? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — separate licence per premises. Central licence may cover multiple if same FBO.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt; 30 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Grievance at fssai.gov.in/cms/grievances OR RTI to State Food Safety Commissioner.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **%%FoSCoS%%** (https://foscos.fssai.gov.in). Fee: **Basic Reg: Rs 100/year** · **State Lic: Rs 2,000-5,000/year** · **Central Lic: Rs 7,500/year**. Timeline: **Basic: 7 days** · **State: 30 days** · **Central: 30-60 days**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://foscos.fssai.gov.in|%%FoSCoS%%]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:fssai-licence|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:fssai-licence-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-trade-licence|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://foscos.fssai.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply fssai-licence citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for GST registration — turnover thresholds + steps (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/gst-registration?rev=1777143347</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply gst registration, gst online registration, gstin apply, gst.gov.in, casual taxable person)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at gst.gov.in. Free. Mandatory above Rs 40L (goods) / Rs 20L (services). 7 days approval. GSTIN issued.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for GST registration — turnover thresholds + steps (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-gst-registration.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** GST registration is **mandatory if** your aggregate turnover exceeds **Rs 40 lakh (goods)** or **Rs 20 lakh (services)** — Rs 10 lakh in special category states (NE, hill states). Voluntary below threshold for input tax credit. **Free, fully online at gst.gov.in**. **GSTIN issued in 7 working days** (3 days for Aadhaar-authenticated).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Aggregate turnover crossing threshold (Rs 40L goods / Rs 20L services / Rs 10L special states)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Inter-state supply of goods (any turnover)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * E-commerce sellers (any turnover)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Casual taxable person / non-resident&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Voluntary if below threshold (for ITC)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Visit gst.gov.in** — Click &amp;quot;Register Now&amp;quot; → New Registration → fill Part A.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Part A — basic details** — PAN + email + mobile + state. Receive separate OTPs on email + mobile. Get TRN (Temporary Reference Number).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Part B — full details** — Business legal name (PAN), trade name, constitution, principal place of business, additional places, bank account, authorized signatory.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Aadhaar authentication** — For partner/director/proprietor — OTP-based. Speeds approval to 3 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload documents** — PAN, Aadhaar, photo, address proof of premises (rent agreement / electricity bill), bank statement, partnership deed / %%MoA%% / proprietorship declaration.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Goods + services details** — HSN/SAC codes. Multiple HSNs allowed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit ARN (Application Reference Number)** — Track status at gst.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **GSTIN issued** — 7 working days (3 with Aadhaar auth). 15-digit GSTIN: 2 (state) + 10 (PAN) + 1 (entity) + 1 (Z) + 1 (check).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Display GSTIN** — Mandatory at place of business + on invoices + on letterhead.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://www.gst.gov.in|GST Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** CA / GST practitioner offices — but self-registration is straightforward.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** registration. Beware of CA agents charging Rs 1,000-3,000 for self-registration.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **With Aadhaar auth: 3 days** · **Without Aadhaar auth: 7 working days** · **Physical verification (if flagged): +30 days**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:gst-registration|Documents required for gst registration]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar auth failed** — name spelling must match PAN. Update one to match.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Premises proof rejected** — must be electricity bill / property tax / rent agreement (registered or notarised).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Bank account mismatch** — current account name = entity name. Saving account in personal name not accepted (proprietorship: personal allowed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Physical verification flagged** — risky industries (precious metals, scrap) get inspected. Comply with officer questions.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:gst-registration-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Mandatory turnover threshold? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Goods: Rs 40L (Rs 20L for special states). Services: Rs 20L (Rs 10L for special states). Inter-state / e-com: any turnover.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Composition scheme — separate apply? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — Form CMP-02 within 30 days of registration. Lower tax rate (1-6%) but no ITC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Multiple GSTINs in different states? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — separate GSTIN for each state where you have a place of business.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Voluntary registration — pros/cons? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Pro: ITC available, B2B credibility. Con: All compliances apply (returns, records).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt;7 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Grievance at selfservice.gstsystem.in OR RTI to State GST Commissioner.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **GST Portal** (https://www.gst.gov.in). Fee: **Free** registration. Beware of CA agents charging Rs 1,000-3,000 for self-registration.. Timeline: **With Aadhaar auth: 3 days** · **Without Aadhaar auth: 7 working days** · **Physical verification (if flagged): +30 days**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://www.gst.gov.in|GST Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:gst-registration|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:gst-registration-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://www.gst.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply gst-registration citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:55:47 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for income certificate — state-wise guide (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/income-certificate?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply income certificate, income certificate online, ews certificate, income proof, jati aay pramaan)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for income certificate at Tehsildar via state e-District. Required for EWS reservation, scholarships, fee waivers. Free or Rs 25–30.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for income certificate — state-wise guide (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-income-certificate.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Income certificate is issued by **Tehsildar/SDM** based on family income from all sources for the previous financial year. Required for **EWS reservation (Rs 8 lakh/year ceiling)**, scholarships, school fee waivers, and many welfare schemes. Application via state e-District portal or in person. **Free** or nominal Rs 25–30 stationery. Issued in 7–15 days; state RTPS sets statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Resident in the state where applying&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Income from all sources (salary + business + agriculture + interest + rent) for the previous FY&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Income calculation includes spouse + dependent children&amp;#039;s income&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find your state e-District portal** — UP — edistrict.up.gov.in · MP — mpedistrict.gov.in · MH — aaplesarkar.mahaonline.gov.in · TN — tnesevai.tn.gov.in. List at nsp.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Register + login** — Sign up with mobile + OTP. Aadhaar e-KYC speeds verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose &amp;quot;Income Certificate&amp;quot; service** — Phrasing varies: &amp;quot;Income Cert&amp;quot;, &amp;quot;Aay Praman Patra&amp;quot;, &amp;quot;Verifying Income&amp;quot;.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill application + income breakdown** — Itemize: salary, business profit, agri income, rent, interest, pension, others. Spouse + dependents&amp;#039; income too.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting docs** — Salary slip / IT return / Form 16 / business income letter / agri 7/12 / bank statement / Aadhaar / residence proof.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Self-declaration affidavit** — On Rs 10 stamp paper — declaring total income + truthfulness.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Patwari/VLW field verification** — Patwari visits village/locality to verify income; Tehsildar issues based on Patwari report.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Download/collect certificate** — e-Certificate from portal; physical from Tehsildar. Valid for 6 months (most states) or 1 year (few states like UP).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Tehsildar office, SDM office, or CSC (Common Service Centre). Some states accept via Lok Seva Kendra / Jan Seva Kendra.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** in 18 states · **Rs 25–30** in 14 states (stationery)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **RTPS: 7–15 days** statutory (varies). Real-world: 7–30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:income-certificate|Documents required for income certificate]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Salary slip missing** — get from employer; if ex-employee, RTI to HR.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Patwari demanding bribe** — file complaint to Tehsildar + SDM; CCB (Anti-Corruption) accepts complaints.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Income inflated by Patwari** — challenge via SDM appeal within 30 days; submit IT return + bank statements as counter-evidence.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Validity expired (after 6 months)** — re-apply; income recheck. Cannot renew old cert.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:income-certificate:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is income certificate same as IT return? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — IT return is filed by you; income certificate is issued by govt validating your income for welfare/reservation.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How is family income calculated? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Salary + business + agriculture + rent + interest + pension. From spouse + dependents. NOT from siblings/parents-in-law if separate.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What is the EWS ceiling? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Rs 8 lakh/year family income + family land &amp;lt;5 acres + flat &amp;lt;1000 sq ft + plot &amp;lt;100 sq yd (urban). All four conditions.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Validity period? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most states: 6 months. UP: 1 year. Re-issue requires fresh application + verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Patwari has been sitting on my application for 30 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Tehsildar + Patwari&amp;#039;s name. Cite state RTPS act. Use [[:citizen-rti-playbook|RTI Playbook]] template.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State e-District portal** (https://edistrict.gov.in). Fee: **Free** in 18 states · **Rs 25–30** in 14 states (stationery). Timeline: **RTPS: 7–15 days** statutory (varies). Real-world: 7–30 days.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:income-certificate|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://edistrict.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply income-certificate citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for marriage certificate (Hindu/Special Marriage Act) — 2026</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/marriage-certificate?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply marriage certificate, marriage registration, hindu marriage act, special marriage act, court marriage certificate)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for marriage certificate at SDM / Sub-Registrar under Hindu Marriage Act (registration of solemnised marriage) or Special Marriage Act (court marriage). Mandatory in all states post-Seema vs Ashwani Kumar (SC 2006).)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for marriage certificate (Hindu/Special Marriage Act) — 2026 ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-marriage-certificate.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Marriage registration is **mandatory in India** — Supreme Court direction in *Seema vs Ashwani Kumar (2006)*. Two routes: **(1) Hindu Marriage Act 1955** — register an already-solemnised Hindu marriage (15-day notice in some states, instant in others); **(2) Special Marriage Act 1954** — court marriage with **30-day public notice + 30-day waiting**. Fee Rs 100–200.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Either spouse 21+ (men) / 18+ (women)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Not within prohibited degrees of relationship&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Of sound mind, capable of consent&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Domicile / ordinarily resident in district where applying&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Hindu Marriage Act: both Hindu/Sikh/Jain/Buddhist · SMA: any religion or inter-faith&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose your route** — HMA: post-marriage registration of solemnised Hindu marriage. SMA: court marriage with 30-day notice — works for inter-faith / inter-caste / civil ceremony.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Apply at SDM / Sub-Registrar** — In-person or online via state e-District (Delhi: edistrict.delhigovt.nic.in · MH: igrmaharashtra.gov.in · Online states: ~25/28).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit Form A (HMA) or Form B (SMA)** — Filled jointly + signed by both spouses + 3 witnesses with Aadhaar.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **SMA: 30-day public notice** — Notice posted at SMR office for 30 days for objections. After period, marriage solemnised.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit supporting docs** — Birth proof, Aadhaar, address proof, marriage card / wedding photos (HMA), affidavits.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Verification by SMR/SDM** — Confirms identity + age + voluntary consent. May call witnesses.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Marriage certificate issued** — Same day for HMA registration; on solemnisation date for SMA. Two original signed copies.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District / Sub-Registrar]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Sub-Registrar of Marriages (SMR) office in your district. SDM in some states. Avoid agents — straightforward process.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **HMA registration: Rs 100–200** · **SMA: Rs 150 (notice) + Rs 100 (cert)** · Court marriage venue Rs 500 if at registrar; free if at home&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **HMA: 1–15 days** (state varies) · **SMA: 60 days** (30 notice + 30 wait + 1-day solemnisation)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:marriage-certificate|Documents required for marriage certificate]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Wrong notice address** — HMA needs marriage venue OR either spouse&amp;#039;s residence. SMA needs both spouses&amp;#039; residence.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Inter-faith marriage objection** — SMR has discretion to dismiss frivolous objections; police protection available.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Witness Aadhaar mismatch** — must be Aadhaar-verified Indian citizens; foreign witnesses not accepted.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Marriage 5+ years ago — never registered** — affidavit + wedding photos + invitation card + witness testimony. SDM can register under HMA retroactively.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:marriage-certificate:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is registration mandatory? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — SC 2006 direction. Most states have made it law. Without certificate: no spouse Aadhaar update, no joint property, no spouse passport.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== SMA notice — can my parents object? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — but objections must be on legal grounds (age, prohibited relationship, existing marriage). Caste/religion are NOT legal grounds.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Same-sex marriage? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;SC declined Special Marriage Act extension to same-sex couples (Supriyo vs %%UoI%%, 2023). Civil partnership not recognised. Some states may have local provisions.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== NRI marriage abroad — register in India? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — under Foreign Marriage Act 1969 at Indian embassy + register in India for spouse Aadhaar/visa.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application delayed beyond 30 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to SMR + SDM. Use our [[:citizen-rti-playbook|RTI Playbook]] for marriage cert delays.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State e-District / Sub-Registrar** (https://edistrict.gov.in). Fee: **HMA registration: Rs 100–200** · **SMA: Rs 150 (notice) + Rs 100 (cert)** · Court marriage venue Rs 500 if at registrar; free if at home. Timeline: **HMA: 1–15 days** (state varies) · **SMA: 60 days** (30 notice + 30 wait + 1-day solemnisation). If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://edistrict.gov.in|State e-District / Sub-Registrar]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:marriage-certificate|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://edistrict.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply marriage-certificate citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for MGNREGA job card — 100 days work guarantee (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/mgnrega-job-card?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply mgnrega, nrega job card, mgnrega registration, 100 days work, nrega.nic.in)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at Gram Panchayat for free. Job card issued in 15 days. 100 days unskilled work/year/household at notified state wage. Wage paid in 15 days.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for MGNREGA job card — 100 days work guarantee (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-mgnrega-job-card.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** MGNREGA (Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act 2005) gives **100 days of unskilled manual work per household per year** in rural India. Apply at **Gram Panchayat for FREE**. Job card issued **within 15 days statutorily**. Work demand on application; **work to start within 15 days**, else **unemployment allowance** payable. Wage credited to Aadhaar-linked bank account in **15 days of work completion**.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Adult member (18+) of rural household&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Willing to do unskilled manual work&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No restriction on caste / income / gender&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Apply at Gram Panchayat** — Visit Panchayat secretary with photo + ID + family Aadhaar list. Form by hand.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Or apply online** — nrega.nic.in → Job Card services → New Registration. Aadhaar OTP %%eKYC%%.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit family details** — All adult members listed (each gets one job card per HH). Photo + Aadhaar of each.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Receive job card in 15 days** — Statutory deadline. Card has unique number + Photo + Aadhaar of all adults.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Demand work** — Submit Form 6 to Panchayat (oral or written). Acknowledgement compulsory.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Work starts within 15 days** — If not — unemployment allowance: 1/4th of wage rate for first 30 days, 1/2 thereafter.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Daily attendance** — Muster roll signed daily at worksite. Photographs uploaded daily under NMMS app.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Wage credited in 15 days** — NEFT to Aadhaar-linked account at notified state wage (Rs 250-380/day depending on state, 2025-26).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Compensation if delayed** — 0.05% per day of delay = ~6% annual interest on delayed wages.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://nrega.nic.in|NREGA portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Gram Panchayat office (primary). Block Development Office (BDO) for grievances.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** at every stage · **Wage: state-notified, Rs 250-380/day**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Job card: 15 days** statutory · **Work: 15 days from demand** · **Wage: 15 days from work completion**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:mgnrega-job-card|Documents required for mgnrega job card]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Job card refused** — Panchayat cannot deny; cite MGNREGA §3. File complaint at Block Programme Officer + RTI.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Work demand denied / delayed** — unemployment allowance payable; file claim at Block Programme Officer.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Wage delayed &amp;gt;15 days** — compensation 0.05%/day. Claim at PO; track at NMMS app.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Worksite &amp;gt; 5 km away** — entitled to 10% extra wage as travel allowance. Insist on it.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-mgnrega-wages|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:mgnrega-wages:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:mgnrega-payment-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is MGNREGA per person or per household? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Per household — one job card per family with all adults listed. 100 days for the family combined.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can men + women both work? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — both get equal wage. At least 33% of work must go to women under §6.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What if Panchayat doesn&amp;#039;t give work? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Submit Form 6 demand. If 15 days pass — unemployment allowance + complaint to PO. RTI to Panchayat for muster rolls + work shelf.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Are skilled workers eligible? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — only unskilled manual work. Skilled work paid at higher rate but only for trained workers (10% of total).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Wages delayed beyond 15 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Programme Officer + Panchayat Sachiv. Use our [[:rti-for-mgnrega-wages|MGNREGA RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **NREGA portal** (https://nrega.nic.in). Fee: **Free** at every stage · **Wage: state-notified, Rs 250-380/day**. Timeline: **Job card: 15 days** statutory · **Work: 15 days from demand** · **Wage: 15 days from work completion**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://nrega.nic.in|NREGA portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:mgnrega-job-card|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:mgnrega-payment-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-mgnrega-wages|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://nrega.nic.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply mgnrega-job-card citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for PAN card online — Form 49A guide (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/pan-card?rev=1777143347</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply for pan card, pan card online, form 49a apply, e-pan instant, pan card kaise banaye)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for PAN online via NSDL/UTIITSL or get instant e-PAN via Aadhaar OTP (free, 10 minutes).)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for PAN card online — Form 49A guide (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-pan-card.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** You can get a PAN card three ways: **(1) Instant e-PAN via Aadhaar OTP** (free, 10 minutes, fully online — fastest); **(2) NSDL e-Gov portal** (Rs 107 incl. courier, 7–10 days); **(3) UTIITSL** (Rs 107, 7–10 days). For first-time PAN, route 1 is recommended — no documents needed if Aadhaar is linked to mobile.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian citizen, resident, or NRI (Form 49A)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Foreign citizen / entity (Form 49AA)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No age limit — minors get PAN with parent as representative&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose your route** — Instant e-PAN (Aadhaar OTP) at incometax.gov.in → fastest, free. NSDL/UTIITSL for full physical card with photo.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For instant e-PAN** — Go to incometax.gov.in → Quick Links → Instant e-PAN → Get New e-PAN. Enter Aadhaar + verify OTP. PAN issued in 10 minutes as PDF.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For NSDL Form 49A** — Go to onlineservices.nsdl.com/paam/endUserRegisterContact.html → fill Form 49A → upload %%PoI%% + %%PoA%% + %%PoDOB%% + photo + signature.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay fee online** — ₹107 (within India) or ₹1,017 (outside India) via card/UPI/netbanking.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Send physical docs (NSDL only)** — If you used Aadhaar e-KYC + e-sign, no physical docs needed. Else courier the acknowledgement to NSDL Pune address printed on portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Track via 15-digit acknowledgement** — NSDL: tin.tin.nsdl.com/pantan/%%StatusTrack%%.html. UTIITSL: utiitsl.com → PAN status.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Receive PAN** — e-PAN PDF emailed in 7 days. Physical card by India Post in 10–15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://www.onlineservices.nsdl.com/paam/endUserRegisterContact.html|NSDL PAN portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** TIN-Facilitation Centres (NSDL), UTIITSL service centres, and authorised banks.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **₹107** within India · **₹1,017** outside India · **Free** for instant e-PAN via Aadhaar OTP&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Instant e-PAN: 10 minutes** · NSDL/UTIITSL: 7–15 days for physical card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:pan-card-new|Documents required for pan card]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar not linked to mobile** — instant e-PAN fails. Either link via UIDAI first, or use NSDL physical route.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Photo/signature rejected** — must be clear, white background, JPG ≤200KB, signature in black ink only.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Name mismatch with Aadhaar** — PAN issued in Aadhaar name. To use a different name (post-marriage etc.), file separate Form 49A correction.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Duplicate PAN** — penalty Rs 10,000 under §272B. Surrender extras at NSDL/UTIITSL using Form for Cancellation.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-pan-card-status|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:pan-card:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:pan-card-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is e-PAN valid as physical PAN? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — Income Tax Dept gazette 2020. Banks, employers, govt offices must accept it.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How fast is instant e-PAN? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Typically 10 minutes if Aadhaar is OTP-verified. Maximum 24 hours.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can a minor get PAN? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — parent applies as Representative Assessee. Minor PAN auto-renames at age 18 with re-submission.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My PAN is showing delayed/stuck. What can I do? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;For NSDL — call 020-27218080. For Income Tax e-filing portal — file RTI to CBDT for status. Our [[:citizen-rti-playbook|RTI Playbook]] has the format.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Lost my PAN card. How to reprint? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Apply for &amp;quot;Reprint of PAN&amp;quot; at NSDL or UTIITSL — Rs 50. Same PAN number, fresh card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **NSDL PAN portal** (https://www.onlineservices.nsdl.com/paam/endUserRegisterContact.html). Fee: **₹107** within India · **₹1,017** outside India · **Free** for instant e-PAN via Aadhaar OTP. Timeline: **Instant e-PAN: 10 minutes** · NSDL/UTIITSL: 7–15 days for physical card.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://www.onlineservices.nsdl.com/paam/endUserRegisterContact.html|NSDL PAN portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:pan-card-new|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:pan-card-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-pan-card-status|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://www.onlineservices.nsdl.com/paam/endUserRegisterContact.html&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply pan-card citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:55:47 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Indian passport online — step-by-step (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/passport?rev=1777143347</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply for passport, passport online application, passport seva apply, fresh passport, tatkaal passport)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for passport via passportindia.gov.in. Normal Rs 1,500 (30 days), Tatkaal Rs 3,500 (3–7 days). PSK appointment mandatory.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Indian passport online — step-by-step (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-passport.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** All Indian passport applications go through **Passport Seva Kendra (PSK)** or **Post Office PSK (POPSK)** — fully appointment-based via passportindia.gov.in. Two routes: **Normal** (Rs 1,500, ~30 days) or **Tatkaal** (Rs 3,500, 3–7 working days). Police verification post-issue can take 7–21 days; Tatkaal often skips it.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian citizen by birth, descent, or naturalisation&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No criminal proceedings under Sections specified in Passport Act §6&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Minors: parent consent (Form for Minor) + both parents Annexure D for joint custody&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Register on Passport Seva** — Sign up at passportindia.gov.in with email + mobile. One account per family allowed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill Application Form** — New passport / Reissue / Tatkaal — choose. Fill all 6 sections. Save as draft if needed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting documents** — Birth proof + address proof + photo (passport size). Aadhaar accepted as Single Document for %%PoA%% + %%PoDOB%%.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay fee online** — Normal Rs 1,500 (36-page) / Rs 2,000 (60-page). Tatkaal adds Rs 2,000. UPI/netbanking accepted.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Book PSK appointment** — Choose nearest PSK/POPSK + date + time slot. Limited slots — book 2 weeks ahead. Reschedule allowed twice.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Visit PSK with originals** — Reach 15 min before slot. Three counters: A (token + photo), B (verification), C (granting officer).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Police verification** — Local SHO verifies address; happens **post-issue** for Normal. Tatkaal often pre-verified or skipped if 2 of 3 conditions met (Aadhaar + voter ID + PAN with same address).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Receive passport** — Speed Post in 7–14 days for Tatkaal, 30 days Normal. Track at passportindia.gov.in/%%AppOnlineProject%%/statusTracker.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://www.passportindia.gov.in|Passport Seva]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Any PSK or POPSK after appointment. POPSKs are at India Post head offices in tier-2 and tier-3 cities.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Normal:** ₹1,500 (36-page) / ₹2,000 (60-page) · **Tatkaal:** add ₹2,000 · **Minor (&amp;lt;15):** ₹1,000 · **Lost passport reissue:** ₹3,000&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Normal: ~30 days · Tatkaal: 3–7 working days** (post-PSK visit). Police verification adds 7–21 days for first passports.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:passport-new|Documents required for passport]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Slot unavailable** — PSK slots fill in minutes after release (12 noon daily). Set alert; try alternate PSK in same city.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Police verification stuck** — file RTI to local SHO + DCP citing Passport Act §6 timeline. ~70% clear within 15 days of RTI filing.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Annexure rejection (minors)** — both parents must sign or produce Annexure C (single parent) / G (court order). No exceptions.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Address mismatch** — Aadhaar address must match application. Update Aadhaar first, then apply.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-passport-status|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:passport-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How fast is Tatkaal really? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Statutory commitment is 3 working days from PSK visit, but real-world: 5–7 days incl. police verification skip-eligibility check. Verified.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I apply for passport without Aadhaar? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — but you need 3 separate documents (%%PoA%% + %%PoDOB%% + ID). With Aadhaar, single document works as 2 of these.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Will police visit my home? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Usually yes for first passport. Some PSKs do verification at the kendra if you carry Aadhaar + 2 utility bills + recent rent agreement.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Police verification is delayed beyond 21 days. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to SHO + DCP Special Branch (Passport cell). Use our [[:rti-for-police-verification-passport|police verification RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I expedite a passport for medical/family emergency? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — write to RPO with emergency proof (hospital letter, death certificate). RPO discretion for &amp;quot;out-of-turn&amp;quot; issuance.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **Passport Seva** (https://www.passportindia.gov.in). Fee: **Normal:** ₹1,500 (36-page) / ₹2,000 (60-page) · **Tatkaal:** add ₹2,000 · **Minor (&amp;lt;15):** ₹1,000 · **Lost passport reissue:** ₹3,000. Timeline: **Normal: ~30 days · Tatkaal: 3–7 working days** (post-PSK visit). Police verification adds 7–21 days for first passports.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://www.passportindia.gov.in|Passport Seva]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:passport-new|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:passport-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-passport-status|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://www.passportindia.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply passport citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:55:47 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for PM-KISAN — Rs 6,000/year scheme (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/pm-kisan?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply pm kisan, pm kisan registration, pmkisan.gov.in, pm kisan installment, kisan samman nidhi)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at pmkisan.gov.in. Rs 2,000 every 4 months (Rs 6,000/year). Land record + Aadhaar mandatory. Self-registration since 2019.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for PM-KISAN — Rs 6,000/year scheme (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-pm-kisan.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** PM-KISAN gives **Rs 6,000/year** (3 instalments of Rs 2,000) to **landholding farmer families** with cultivable land. Self-registration via **pmkisan.gov.in** since 2019. Aadhaar mandatory. Beneficiary verification via state revenue department land records (Bhulekh / Patwari record). **No income limit — but ineligible categories include institutional landholders, IT taxpayers, professionals, and govt employees**.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian citizen with cultivable land (any size)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Family = husband + wife + minor children (one share per family)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * NOT eligible: Institutional landholders, constitutional post holders, MPs/MLAs/Mayors, govt servants (Group A/B), professional bodies, IT taxpayers, retired pensioners &amp;gt; Rs 10K/month&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Visit pmkisan.gov.in** — Click &amp;quot;New Farmer Registration&amp;quot; — Rural or Urban farmer.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Enter Aadhaar + state** — Aadhaar OTP verification. State + district selection.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill family + land details** — Name (per Aadhaar), %%DoB%%, gender, address, land area in hectares, survey/khasra number.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload land record** — Latest Khasra/Khatauni/7-12 extract showing your name as cultivator. Self-attested copy.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Bank account linkage** — Aadhaar-linked bank account where instalment is credited. NPCI mapper must show active mapping.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive farmer ID** — PM-KISAN ID auto-generated. Note for tracking.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Field verification by Patwari** — Patwari verifies land ownership + family eligibility. Submits to Tehsildar.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Approval + first instalment** — After Tehsildar + state nodal officer approval, first Rs 2,000 credited within 60-90 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **%%eKYC%% mandatory** — Aadhaar OTP %%eKYC%% every year — without this, instalments stop. pmkisan.gov.in → %%eKYC%%.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://pmkisan.gov.in|PM-KISAN portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Common Service Centres (CSC), State Agriculture Department offices, Block Agriculture Officer. Self-registration is free; CSC may charge Rs 25.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** registration · **Benefit: Rs 6,000/year** in 3 equal instalments&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Registration approval: 60-90 days** · **Instalment cycle: April-July, Aug-Nov, Dec-March**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:pm-kisan-registration|Documents required for pm kisan]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Land record name mismatch** — Aadhaar name must match Bhulekh entry. Update one to match other (recommend Aadhaar update).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **%%eKYC%% failed (Aadhaar OTP not received)** — biometric %%eKYC%% at CSC. Don&amp;#039;t skip %%eKYC%% — instalments stop after 1 year.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Instalment not credited** — check status at pmkisan.gov.in. Common: bank Aadhaar de-linked, NPCI mapper inactive.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Excluded category** — IT taxpayer / govt employee / pensioner &amp;gt; Rs 10K. Refund + cancellation if claimed wrongly.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-pmkisan-installment|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:pm-kisan:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:pm-kisan-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is PM-KISAN income-tested? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No income test on the farmer side — but excluded categories (IT taxpayer, govt employee, MPs/MLAs etc.) cannot apply.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can wife apply separately? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — one share per family (husband + wife + minor children counted as one).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== I missed %%eKYC%% — instalment stopped. Fix? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Do %%eKYC%% immediately. Pending instalments re-credited in next cycle. No need to re-apply.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Land in joint family name — can I apply? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — submit declaration of cultivator share + Patwari verification. Each individual cultivator family eligible.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Instalment delayed &amp;gt; 90 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Block Agriculture Officer + State Nodal Officer (PM-KISAN). Use our [[:rti-for-pmkisan-installment|PM-KISAN RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **PM-KISAN portal** (https://pmkisan.gov.in). Fee: **Free** registration · **Benefit: Rs 6,000/year** in 3 equal instalments. Timeline: **Registration approval: 60-90 days** · **Instalment cycle: April-July, Aug-Nov, Dec-March**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://pmkisan.gov.in|PM-KISAN portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:pm-kisan-registration|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:pm-kisan-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-pmkisan-installment|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://pmkisan.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply pm-kisan citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for PMAY housing subsidy — Urban + Rural (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/pmay-housing?rev=1777143453</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply pmay, pmay urban application, pmay rural, pradhan mantri awas yojana, clss subsidy)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for PMAY-Urban via pmaymis.gov.in (CLSS subsidy on home loan) or PMAY-Gramin via SECC list (Rs 1.2L–1.3L for kuccha-to-pucca). Income &amp;amp; asset-tested.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for PMAY housing subsidy — Urban + Rural (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-pmay-housing.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** PMAY has two streams: **(1) PMAY-U (Urban)** — Credit-Linked Subsidy Scheme (CLSS) for first home buyers — interest subsidy 3-6.5% on loan up to Rs 6L; (2) **PMAY-G (Gramin)** — direct grant Rs 1.2L (plain) or Rs 1.3L (hilly/NE) for landless/kuccha-house families to build pucca house. **PMAY-U closed for new applications March 2022; PMAY 2.0 launched September 2024 with revised norms**. PMAY-G ongoing; SECC 2011 list-based.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * PMAY-U: First-time home buyer · Annual income &amp;lt; Rs 6L (EWS), Rs 12L (LIG), Rs 18L (MIG-I), Rs 18-25L (MIG-II) · No pucca house anywhere in India&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * PMAY-G: SECC 2011 deprivation criteria · No motorised 2-wheeler · No mechanised agri equipment · No bank loan above Rs 50K&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Check eligibility (PMAY-U 2.0)** — pmay-urban.gov.in/PMAYMIS/Open/Beneficiary_%%DetailsViewer%%.aspx — verify income + first-home + no land status.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PMAY-U: Apply online at pmaymis.gov.in** — Fill Aadhaar + family income + employment proof. No fee.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PMAY-U: Apply via bank/HFC** — When taking home loan, bank applies CLSS on your behalf. Subsidy credited to loan account.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PMAY-G: Check SECC 2011 inclusion** — awaassoft.nic.in/netiay/Benificiary.aspx — search by Aadhaar / name / state. If not in list, apply for review at Block Office.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PMAY-G: Block-level verification** — BDO + Patwari verify house condition + Aadhaar + bank account.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PMAY-G: Approval + sanction** — Sanction in 3 instalments: Rs 25K (foundation) + Rs 50K (lintel) + Rs 50K (completion) — bank-credited.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PMAY-G: Construction monitoring** — GIS-tagged photos at each stage. Geotagging mandatory before next instalment.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Track status** — pmaymis.gov.in (urban) or awaassoft.nic.in (gramin). e-Receipt for both.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://pmay-urban.gov.in|PMAY portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** PMAY-U: Bank/Housing Finance Co (HFC) at home loan stage; or municipal helpdesk. PMAY-G: Block Development Office, Gram Panchayat.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free application** · **CLSS subsidy: 3-6.5% on loan up to Rs 6L** · **Direct grant (gramin): Rs 1.2-1.3L**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **PMAY-U: 30-90 days** for CLSS subsidy credit · **PMAY-G: 6-12 months** from sanction to completion + final instalment&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:pmay-application|Documents required for pmay housing]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **PMAY-U 1.0 application stuck** — old applications honoured till March 2022 deadline. Anything later: PMAY 2.0 norms apply.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **SECC 2011 not showing your name** — apply for Awaas Plus list inclusion at Block Office; verification by BDO.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Bank refusing CLSS** — approach SLBC (State-Level Bankers Committee) coordinator; cite RBI master circular on CLSS.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Instalments delayed** — file RTI to BDO + DRDA citing PMAY-G Operational Guidelines.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-pmay-status|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:pmay:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:pmay-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== PMAY-U closed — what now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;PMAY 2.0 launched Sept 2024: revised income limits, focus on EWS/LIG, new urban poor categories. Apply at pmay-urban.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I get PMAY for second home? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — only first pucca house. Renovation of existing pucca house also not covered.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Land for PMAY-G — must I own land? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — own house plot needed. Landless: state govt provides plot first under Indira Awaas Yojana (Land) component.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Subsidy taxable? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — both CLSS and direct grant are exempt under §10(15A) Income Tax Act.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== PMAY application stuck &amp;gt;90 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to %%MoHUA%% / BDO. Use our [[:rti-for-pmay-status|PMAY RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **PMAY portal** (https://pmay-urban.gov.in). Fee: **Free application** · **CLSS subsidy: 3-6.5% on loan up to Rs 6L** · **Direct grant (gramin): Rs 1.2-1.3L**. Timeline: **PMAY-U: 30-90 days** for CLSS subsidy credit · **PMAY-G: 6-12 months** from sanction to completion + final instalment. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://pmay-urban.gov.in|PMAY portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:pmay-application|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:pmay-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-pmay-status|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://pmay-urban.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply pmay-housing citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:57:33 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Police Verification Certificate — passport + employment (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/police-verification?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply police verification, pcc police clearance certificate, employment verification, passport police verification, character certificate)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at local police station / online at state portal. Free for passport (auto-triggered). Rs 50-500 for employment / character certificate. 7-30 days.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Police Verification Certificate — passport + employment (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-police-verification.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Police Verification Certificate (also called **PCC — Police Clearance Certificate** OR **Character Certificate**) is required for **passport, govt jobs, foreign visa, license applications, society admission** etc. Two types: **(1) Passport-linked verification** (auto-triggered when you apply for passport — free, done by local SHO + DCP Special Branch); **(2) Standalone PCC** for employment/visa — apply at state police portal or local police station, **Rs 50-500**, **7-30 days**.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian citizen (NRIs apply at home police station of last Indian residence)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Resided at the address for verification period (typically 1+ year)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No pending criminal cases (else NOC required from court)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Determine purpose** — Passport: auto-triggered, no separate application. Employment / Visa: apply for standalone PCC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For passport — automatic** — Triggered when you submit passport application at PSK. SHO + DCP Special Branch verify your address. Free.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For employment / visa — apply online** — Most states have online portal. Examples: Delhi: dpcc.delhipolice.gov.in · MH: mhpolice.maharashtra.gov.in · KA: pcs.ksp.gov.in · TN: tnpolice.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Sign up at state police portal** — Mobile + email OTP. Some states: Aadhaar OTP %%eKYC%%.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill PCC application** — Personal details, addresses (last 5 years), purpose, passport number (if any), employer / institution name (if employment).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload documents** — Aadhaar, PAN, passport (if applying for visa), employer letter (if employment), residence proof (utility bill / rent agreement).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay fee** — Rs 50-500 by state + purpose. Visa PCC usually higher than employment PCC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **SHO + Special Branch verification** — Local SHO inquiry at residence. Special Branch (state intelligence) checks records.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Issuance** — 7-30 days. e-Certificate from portal; some states require pickup from police HQ.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Apostille (for foreign visa)** — After PCC, get it apostilled at MEA (Rs 50/document) for foreign use.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://digilocker.gov.in|State Police portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Local police station, DCP Special Branch office, state police HQ, Passport Seva Kendra (passport-linked).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Passport-linked: Free** · **Standalone Employment PCC: Rs 50-300** · **Visa PCC: Rs 200-500** · **MEA Apostille: Rs 50/doc**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Passport (auto): 7-21 days** · **Standalone: 7-30 days** · **Visa PCC + Apostille: 30-60 days**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:police-verification|Documents required for police verification]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Address change in last 1 year** — verification needed at all addresses; can take longer.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Pending case** — NOC from concerned court mandatory; PCC mentions case status.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **SHO demanding bribe** — file complaint at SP / SSP / ACB. PCC verification is duty of police; no fee outside official.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Apostille for visa — separate** — PCC issued by police; apostille by MEA. Both needed for foreign use.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-police-verification-passport|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:police-verification:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:police-verification-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is PCC same as character certificate? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;PCC has standardized format from MEA (for visa) or police (for employment). Character certificate is broader — issued by gazetted officer / employer / institution.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How long is PCC valid? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;6 months for visa (most countries). For employment: as long as residence unchanged.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== NRIs — where to apply? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Embassy/consulate of India in country of residence. They liaise with home state police in India.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Pending case — can I get PCC? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — but PCC mentions the case. NOC from court / final disposal helps clean PCC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== PCC delayed &amp;gt; 30 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to SHO + DCP. Use our [[:rti-for-police-verification-passport|police verification RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State Police portal** (https://digilocker.gov.in). Fee: **Passport-linked: Free** · **Standalone Employment PCC: Rs 50-300** · **Visa PCC: Rs 200-500** · **MEA Apostille: Rs 50/doc**. Timeline: **Passport (auto): 7-21 days** · **Standalone: 7-30 days** · **Visa PCC + Apostille: 30-60 days**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://digilocker.gov.in|State Police portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:police-verification|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:police-verification-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-police-verification-passport|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://digilocker.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply police-verification citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for property mutation — title transfer (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/property-mutation?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply property mutation, mutation namantaran, property transfer revenue, dakhil kharij, property tax mutation)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at municipal/revenue office for property mutation (name transfer in revenue records) within 90 days of transfer. Free or Rs 100-1000. 30-60 days. Critical for tax + sale.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for property mutation — title transfer (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-property-mutation.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Property mutation (also called **Namantaran** / **Dakhil Kharij** / **Khata Transfer**) is the **transfer of property ownership in municipal/revenue records** after a sale, gift, inheritance, or partition. Different from registration of sale deed (which is at Sub-Registrar). **Mutation is mandatory for property tax assessment + future sale + utility connections in your name**. Apply at **Municipal Corporation (urban)** or **Tehsildar / Patwari (rural)** within 90 days of property transfer. **Free or Rs 100-1000**. **30-60 days** processing.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Property bought / inherited / received as gift&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Sale deed registered at Sub-Registrar (urban) OR registered partition / gift / will (rural)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No pending property tax dues on the property&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Identify jurisdiction** — Urban: Municipal Corporation. Rural: Tehsildar / Patwari office.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find online portal (urban)** — Delhi: mcdonline.nic.in · Mumbai: portal.mcgm.gov.in · Bangalore: bbmp.gov.in · Chennai: chennaicorporation.gov.in.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **For rural / state Bhulekh** — UP: upbhulekh.gov.in · Bihar: biharbhumi.bihar.gov.in · MP: mpbhulekh.gov.in · MH: mahabhumi.gov.in. Most states have %%RoR%% (Record of Rights) online.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit Mutation Application Form** — Urban: Form 6 (most cities). Rural: dakhil kharij application.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting docs** — Sale deed (registered) / Will (probated) / Gift Deed / Partition deed; Property tax paid receipt; PAN; Aadhaar; previous owner&amp;#039;s NOC (if alive).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay mutation fee** — Free in Delhi, Bangalore. Rs 100-1,000 in others. Some states charge stamp duty equivalent.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Patwari / Inspector verification** — Field verification — Patwari (rural) or Inspector (urban) confirms physical possession.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Mutation order** — Tehsildar (rural) or Assessor (urban) signs Order. New khata / new %%RoR%% generated.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Update other records** — After mutation, update electricity, water, gas, society in new owner name.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://mcdonline.nic.in|Municipal / State Bhulekh portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Municipal Corporation office, Tehsildar office, Patwari office. CSC for some states.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free in Delhi, Bangalore** · **Rs 100-1,000 in other cities** · **Rural: Rs 50-200**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Statutory: 30 days** (RTPS state acts) · **Real-world: 30-90 days**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:property-mutation|Documents required for property mutation]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Sale deed not registered** — mutation refused. Get sale deed registered at Sub-Registrar first.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Property tax dues** — clear all dues before applying. Mutation refused with arrears.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Inheritance — no Will** — submit succession certificate from court / family settlement deed signed by all legal heirs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Patwari demanding bribe** — file complaint to Tehsildar + ACB; mutation processing free of bribes is a right.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-property-mutation-delay|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:property-mutation:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:property-mutation-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Sale deed registration is enough — why mutation? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Sale deed = Sub-Registrar record (legal ownership). Mutation = Municipal/Revenue record (tax + utilities). Both needed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Inheritance — without Will? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Submit succession certificate (issued by district court) OR family settlement deed (signed by all legal heirs + notarised).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Multiple legal heirs — joint mutation? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — all heirs&amp;#039; names on mutation. Or one heir applies after NOC from others.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Mutation = ownership transfer? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Mutation reflects ownership but does NOT create it. Sale deed at Sub-Registrar is ownership. Mutation is record sync.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt; 60 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Tehsildar + Municipal Commissioner. Use our [[:rti-for-property-mutation-delay|mutation RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **Municipal / State Bhulekh portal** (https://mcdonline.nic.in). Fee: **Free in Delhi, Bangalore** · **Rs 100-1,000 in other cities** · **Rural: Rs 50-200**. Timeline: **Statutory: 30 days** (RTPS state acts) · **Real-world: 30-90 days**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://mcdonline.nic.in|Municipal / State Bhulekh portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:property-mutation|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:property-mutation-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-property-mutation-delay|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://mcdonline.nic.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply property-mutation citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for ration card online (NFSA) — state portal guide (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/ration-card?rev=1777143453</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply ration card, ration card online, nfsa ration card, new ration card, aapurti, epds)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for ration card via your state Food &amp;amp; Civil Supplies portal. Free under NFSA. APL/BPL/AAY category determined by income proof.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for ration card online (NFSA) — state portal guide (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-ration-card.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Ration card application is **state-specific** — there is no single national portal. All states issue cards under the **National Food Security Act (NFSA) 2013**, which gives 5 kg foodgrain per person per month at Rs 1–3/kg. Categories: **AAY (Antyodaya), PHH (Priority Household), APL (Above Poverty Line)**. Application is **free**; processing takes 30 days statutorily.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Family residing in the state for at least 1 year (varies)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Annual income within state-defined APL/BPL ceiling for that category&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * No existing ration card under any other state&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * For AAY: belong to specified vulnerable groups (widow, disabled, terminally ill, landless agri labour)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find your state portal** — Examples: UP — fcs.up.gov.in · Bihar — epds.bihar.gov.in · Maharashtra — mahafood.gov.in · Karnataka — ahara.kar.nic.in. Full list on our [[:state-rti-portals-directory|state portals directory]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Select &amp;quot;New Ration Card&amp;quot; or equivalent** — Each portal phrases differently — &amp;quot;New RC&amp;quot;, &amp;quot;Apply for ration&amp;quot;, &amp;quot;NFSA application&amp;quot;.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill family details** — Head of family + all members + Aadhaar of each + %%DoB%% + relationship.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting documents** — Aadhaar (all members), income certificate, residence proof, family photo, bank passbook.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose ration shop (FPS)** — Select from drop-down based on your address PIN. You will collect grain from this Fair Price Shop.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit application + note acknowledgement** — Reference number used for tracking and for FPS dealer verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Field verification** — Block officer / Tehsildar visits home within 15 days. Verify family + income.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Approval + card dispatch** — Tehsildar/Food Inspector approves. Smart card delivered to address in 30 days; some states give print-at-home option.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Start collecting ration** — Show card + Aadhaar at chosen FPS. %%ePoS%% device captures fingerprint + dispenses ration.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://nfsa.gov.in/portal/ration_card_state_portals_aa|State Food &amp;amp; Civil Supplies portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Tehsildar office, Food &amp;amp; Civil Supplies office, or Block Development office in your taluk. Some states have CSC-based application.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** under NFSA. Some states charge Rs 5–25 stationery fee for the physical card.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Statutory: 30 days** under NFSA Sec 14. Real-world: 30–90 days depending on state and verification queue.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:ration-card-new|Documents required for ration card]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **No income certificate** — get one first (free at SDM/Tehsildar; covered in our [[:how-to-apply:income-certificate|how-to-apply guide]]).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar mismatch** — all family members&amp;#039; Aadhaar must show same address. Update first.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Application &amp;quot;pending verification&amp;quot; &amp;gt;30 days** — file RTI to Food Inspector + Tehsildar.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Existing card in another state** — surrender old first (Form 8/9) before applying new. ePDS detects duplicates.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-ration-card-status|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:ration-card:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:ration-card-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is ration card free? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — NFSA mandates free issuance. Beware of agents charging Rs 200–500.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can NRIs apply? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — must be ordinarily resident. Returnees can apply once 1-year residency established.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== My BPL was changed to APL without notice. What now? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Tehsildar for SECC 2011 ranking + the order changing your category. Most arbitrary changes are reversed on RTI.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How is my income verified for BPL? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;States use SECC 2011 deprivation indicators + your income certificate. Not just self-declaration.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application pending beyond 30 days. What can I do? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Use our [[:rti-for-ration-card-status|ration card RTI generator]] — auto-fills District Food Inspector PIO details.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State Food &amp;amp; Civil Supplies portal** (https://nfsa.gov.in/portal/ration_card_state_portals_aa). Fee: **Free** under NFSA. Some states charge Rs 5–25 stationery fee for the physical card.. Timeline: **Statutory: 30 days** under NFSA Sec 14. Real-world: 30–90 days depending on state and verification queue.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://nfsa.gov.in/portal/ration_card_state_portals_aa|State Food &amp;amp; Civil Supplies portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:ration-card-new|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:ration-card-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-ration-card-status|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://nfsa.gov.in/portal/ration_card_state_portals_aa&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply ration-card citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:57:33 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for scholarship via NSP — National Scholarship Portal (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/scholarship-nsp?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply scholarship nsp, national scholarship portal apply, sc obc scholarship, post matric scholarship, scholarships.gov.in)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at scholarships.gov.in. Pre-Matric, Post-Matric, Top Class, Merit-cum-Means, Minority. One-time registration; renewal each year. Aadhaar + bank account mandatory.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for scholarship via NSP — National Scholarship Portal (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-scholarship-nsp.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** NSP (**scholarships.gov.in**) is the single portal for **80+ central/state scholarships** for SC/ST/OBC/EBC/Minorities/Disabled students. **Application window: typically July-October** (varies by scheme). One-time NSP registration; annual renewal. Disbursal via DBT to Aadhaar-linked bank account. No agent fee — fully free.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian citizen + valid Aadhaar + Aadhaar-linked bank account&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Family income within scheme-specific ceiling (Rs 2.5L for Pre/Post Matric SC/ST, Rs 2L for OBC, Rs 2L Minority)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Studying in govt-recognised institution + 50%+ marks in previous class (most schemes)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Register on scholarships.gov.in** — Mobile + OTP. Save Application ID — used for renewal next year too.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose scholarship scheme** — Filter by category (SC/ST/OBC/Minority/Disabled), level (Pre/Post-Matric/UG/PG), and state.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill application form** — Personal + Aadhaar + caste cert no + income cert no + bank account (IFSC + Aadhaar-linked).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload supporting docs** — Caste cert, income cert, previous mark sheet, fee receipt, current admission proof, Aadhaar.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + verify by institution** — Institution Verifier (IV) at your school/college approves. Then DNO (District Nodal Officer) verifies.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **State + Central approval** — State Nodal + Ministry approval. Multi-stage workflow visible on portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **DBT credit** — Approved amount credited to Aadhaar-linked account in 60-90 days post-final approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Renewal each year** — Fresh application each academic year + Pass certificate of previous year. Use same Application ID.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://scholarships.gov.in|NSP]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Cyber cafés (you fill yourself; pay Rs 25-50 for printing). Schools/colleges have Verifier role only.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** at every stage. Beware agents charging Rs 500–2000.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Application processing: 60-180 days** · **DBT credit: 30 days post-approval**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:scholarship-nsp|Documents required for scholarship nsp]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar not linked to bank** — DBT fails. Visit bank with Aadhaar to link via NPCI mapper.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Caste cert / income cert not uploaded properly** — must be PDF, &amp;lt;500KB, and in correct field. Common rejection reason.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Institution Verifier delays** — file RTI to Principal + DNO. NSP grievance portal also active.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Marks below cut-off (50%)** — some schemes have 60% cut-off (Top Class, Central Sector Scheme). Check carefully before applying.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-scholarship-status|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:scholarship:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:scholarship-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I apply for multiple scholarships? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — but disbursal under only one scheme per year. NSP auto-blocks duplicates.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What is &amp;quot;DBT&amp;quot; in NSP? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Direct Benefit Transfer — funds go to Aadhaar-linked bank account of student. NOT to institution.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Renewal — do I refill all docs? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — only previous-year pass certificate + current admission. Caste/income reused.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can private institute students apply? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes if institute is govt-recognised (UGC/AICTE/State Board). Unrecognised: not eligible.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt;90 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Institution + DNO + State Nodal. Use our [[:rti-for-scholarship-status|scholarship RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **NSP** (https://scholarships.gov.in). Fee: **Free** at every stage. Beware agents charging Rs 500–2000.. Timeline: **Application processing: 60-180 days** · **DBT credit: 30 days post-approval**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://scholarships.gov.in|NSP]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:scholarship-nsp|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:scholarship-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-scholarship-status|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://scholarships.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply scholarship-nsp citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Shop &amp; Establishment Registration — Gumasta (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/shop-establishment?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply shop establishment, gumasta registration, shop act licence, labour department registration)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at state Labour Department portal. Mandatory within 30 days of starting business. Free in some states; Rs 100-2,000 in others. 7-30 days.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Shop &amp;amp; Establishment Registration — Gumasta (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-shop-establishment.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Shop &amp;amp; Establishment Act registration (popularly **Gumasta** in Maharashtra) is **mandatory** for any commercial establishment within 30 days of starting. State-specific Acts; central framework similar. **Free in Karnataka, Tamil Nadu, Delhi for small estd**; Rs 100-2,000 elsewhere depending on employees + business type. Issued by **State Labour Department**. **Different from Trade Licence** (which is municipal).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Any shop, commercial establishment, residential hotel, restaurant, eating house, theatre&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Has at least one employee OR self-employed proprietor&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Operating within state where applying&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find your state Labour portal** — MH: aaplesarkar.mahaonline.gov.in (Gumasta) · KA: labour.karnataka.gov.in · TN: labour.tn.gov.in · Delhi: labour.delhi.gov.in. Most states have Shram Suvidha integration.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Sign up + verify** — Mobile + email OTP.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill Form A** — Establishment name, owner name, address, nature of business, date of commencement, number of employees, weekly off, hours.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload documents** — PAN, Aadhaar, premises proof, owner photo, list of employees with photo + ID (&amp;gt;0 employees).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay fee online** — Free in some states. Rs 100-2,000 in others by employee count.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive ARN** — Track on portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Approval** — Most states: auto-approval if all docs valid (no inspection needed). Issuance 7-15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Display certificate** — Mandatory at premises. Has unique establishment number.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Renewal** — Annual or 5-year (state-specific). MH Gumasta: 5 years.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in|State Labour portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Labour Department office, CSC. Or CA / consultant (avoid agent fee).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free in KA, TN, Delhi (small estd)** · **Rs 100-2,000 in other states**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **7-15 days** for issuance (auto-approval in most states)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:shop-establishment|Documents required for shop establishment]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Different state laws** — what&amp;#039;s called Shop Act in TN is Gumasta in MH. Same purpose; different forms.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Owner photo missing** — proprietor photo + signature mandatory; rejected without.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Employee list incomplete** — even if zero employees, declare &amp;quot;Nil&amp;quot;; do not skip the field.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Renewal forgotten** — penalty + may face inspection. Set reminder for renewal date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Shop &amp;amp; Estd vs Trade Licence — both needed? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Generally yes — Shop Act = labour department (worker welfare); Trade Licence = municipal (permission to operate).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Home-based business needs it? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;If you have walk-in customers / employees / commercial signage: yes. Pure online (single proprietor): not always.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Free states — what&amp;#039;s the catch? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Free for establishments &amp;lt; 9 employees. Larger get standard fee.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Validity? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;MH Gumasta: 5 years. Most other states: annual or 3 years. Renew on time.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt; 15 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to State Labour Commissioner + RCT (Registering Authority).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **State Labour portal** (https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in). Fee: **Free in KA, TN, Delhi (small estd)** · **Rs 100-2,000 in other states**. Timeline: **7-15 days** for issuance (auto-approval in most states). If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in|State Labour portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:shop-establishment|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply shop-establishment citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply — 25 step-by-step guides for India government services</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/start?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(how to apply for, application guides india, government services apply, rti india, citizen services)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(25 step-by-step how-to-apply guides for India government services. Aadhaar, PAN, passport, voter ID, ration card, scholarships, MSME, GST, FSSAI and more. With RTI fallback if delayed.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply — 25 step-by-step guides for India government services ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Single landing page** for India&amp;#039;s 25 most-asked &amp;quot;how to apply for X&amp;quot; queries. Each guide has: direct answer → eligibility → step-by-step → fee + timeline → required documents → common issues → RTI escalation if delayed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Identity &amp;amp; Citizenship =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:aadhaar|Aadhaar enrolment]] — UIDAI Seva Kendra, 30 days, free&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:pan-card|PAN card]] — instant e-PAN free OR NSDL Rs 107&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:passport|Indian passport]] — Normal 30 days / Tatkaal 3-7 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:driving-licence|Driving Licence]] — LL + PDL, ~75 days total&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:voter-id|Voter ID (EPIC)]] — Form 6, 30 days, free&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Civil Records =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:birth-certificate|Birth certificate]] — within 21 days free, late with affidavit&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:death-certificate|Death certificate]] — within 21 days free, late with delay fee&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:marriage-certificate|Marriage certificate]] — HMA registration / SMA court marriage&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:caste-certificate|Caste certificate (SC/ST/OBC)]] — Tehsildar, 30 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:income-certificate|Income certificate]] — Tehsildar, 7-15 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:domicile-certificate|Domicile / Residence certificate]] — Tehsildar, 15-30 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Welfare &amp;amp; Subsidy Schemes =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:ration-card|Ration card (NFSA)]] — state portal, free, 30 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:pmay-housing|PMAY housing subsidy]] — Urban CLSS / Gramin Rs 1.2L&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:pm-kisan|PM-KISAN]] — Rs 6,000/year, online registration&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:ayushman-bharat|Ayushman Bharat (PM-JAY)]] — Rs 5L/year health cover, free&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:scholarship-nsp|Scholarship via NSP]] — 80+ schemes, scholarships.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:mgnrega-job-card|MGNREGA job card]] — 100 days work guarantee, free&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:eshram-card|e-Shram card]] — unorganised worker UAN + Rs 2L insurance&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Business &amp;amp; Commercial =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:udyam-msme|Udyam MSME registration]] — free, instant if Aadhaar+PAN match&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:gst-registration|GST registration]] — free, 3-7 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:fssai-licence|FSSAI licence (food business)]] — Basic Rs 100/yr to Central Rs 7,500/yr&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:trade-licence|Trade Licence (municipal)]] — Rs 500-5,000/year&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:shop-establishment|Shop &amp;amp; Establishment (Gumasta)]] — labour department, 7-15 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Property &amp;amp; Verification =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:property-mutation|Property mutation (Namantaran)]] — municipal/Tehsildar, 30-60 days&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:how-to-apply:police-verification|Police Verification Certificate (PCC)]] — passport / employment / visa&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== When something goes wrong =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Every guide above ends with an **RTI escalation template** — most delayed applications clear within 15 days of an RTI being filed.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **AI RTI Drafter:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/ai-rti-draft-app.html|Auto-fill PIO + Act sections]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track applications:** [[:check-status:start|25 status-check guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Required documents reference:** [[:documents:start|30 documents-required checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **State portals:** [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to citizens like you:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply citizen-services landing-page government-india}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Trade Licence (Municipal) — 2026 guide</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/trade-licence?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply trade licence, municipal trade licence, shop licence, gumasta licence, trade licence online)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply at your municipal corporation portal (e.g., MCD, BMC, BBMP). Annual fee Rs 500-5,000 by trade type. 7-30 days. Renewable.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Trade Licence (Municipal) — 2026 guide ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-trade-licence.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Trade Licence is issued by **Municipal Corporation / Council / Panchayat** under the relevant Municipal Act of your state. Mandatory for **any commercial activity within municipal limits** — shop, restaurant, factory, office, services. **Application via municipal corporation portal**. Fee varies Rs 500-5,000/year by trade type + location. **Issuance: 7-30 days**. Renewable annually. **Different from Shop &amp;amp; Establishment registration** (which is under labour dept).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Commercial activity within municipal limits&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Compliance with zoning (commercial zone for non-residential business)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Premises ownership / valid rent agreement / NOC from owner&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Find your municipal portal** — Delhi: mcdonline.nic.in · Mumbai: portal.mcgm.gov.in · Bangalore: bbmp.gov.in · Chennai: chennaicorporation.gov.in. Each city different.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Sign up + verify** — Mobile + email OTP.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose Trade Licence application** — Phrasing varies: &amp;quot;Trade Licence&amp;quot;, &amp;quot;Health Licence&amp;quot;, &amp;quot;Storage Licence&amp;quot; by trade type.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill business details** — Trade type (manufacturing/storage/retail/service), capacity, employees, premises area, ownership.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload documents** — PAN, Aadhaar, premises proof (sale deed / rent agreement), property tax receipt, NOC from owner (if rented), zoning certificate, BIS / pollution NOC (specific trades).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Pay fee online** — Rs 500-5,000/year by trade category + locality + area. Calculator on portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive ARN** — Track at municipal portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Inspection (some trades)** — Restaurants, manufacturing, storage of inflammables — health inspector visits.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Issuance** — 7-30 days. Display licence at premises (mandatory).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Renewal annually** — Renew before 31 March (some cities: 30 days before expiry). Late = penalty + re-inspection.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://mcdonline.nic.in|Municipal Corporation portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Municipal Corporation HQ, ward office, or empanelled CSC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Rs 500-5,000/year** by trade type + city + area · **Late renewal: 25-100% penalty**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **7-30 days** for issuance · **Renewal: same day if no inspection**&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:trade-licence|Documents required for trade licence]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Zoning conflict** — residential zone cannot have commercial trade. Apply for zone change OR shift premises.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Owner NOC missing (rented premises)** — Get from landlord on Rs 10 stamp paper. Without NOC, not issued.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Police NOC for sensitive trade** (cyber café, second-hand, internet, liquor) — apply parallel to local police.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Renewal lapsed** — penalty + may need fresh application. Inspect premises again.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-trade-licence|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:fssai-licence-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Trade Licence vs GST — both needed? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — GST is national tax; Trade Licence is municipal permission to operate. Independent.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Online business / WFH — needed? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Generally not if no commercial signage / no walk-in customers / residential premises. State-specific rules apply.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Multiple trades from same premises? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — apply for each separately. Combined licence for some categories (food + tobacco + pan).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Renewal date? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;31 March of every financial year (most cities). Some cities: month of original issuance.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt; 30 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to Municipal Commissioner + Health Inspector. Use [[:rti-for-trade-licence|trade licence RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **Municipal Corporation portal** (https://mcdonline.nic.in). Fee: **Rs 500-5,000/year** by trade type + city + area · **Late renewal: 25-100% penalty**. Timeline: **7-30 days** for issuance · **Renewal: same day if no inspection**. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://mcdonline.nic.in|Municipal Corporation portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:trade-licence|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:fssai-licence-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-trade-licence|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://mcdonline.nic.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply trade-licence citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Udyam Registration (MSME) — 2026 guide</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/udyam-msme?rev=1777143211</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply udyam registration, msme registration, udyam aadhaar, msme certificate, udyamregistration.gov.in)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Free MSME registration at udyamregistration.gov.in. Aadhaar + PAN + GSTIN. Auto-classified Micro/Small/Medium based on investment + turnover.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Udyam Registration (MSME) — 2026 guide ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-udyam-msme.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Udyam Registration (formerly Udyog Aadhaar) is **mandatory for MSMEs to access government benefits** — priority sector loans, %%GeM%% portal listing, late-payment protection (MSMED Act §15-16), tax exemptions, government tender preferences. **100% free, fully online, paperless** at **udyamregistration.gov.in**. Self-declaration with Aadhaar + PAN + GSTIN. Auto-classified into **Micro / Small / Medium** based on investment in plant/equipment AND turnover (revised 2020).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian enterprise (proprietorship, partnership, LLP, company, trust, society, HUF)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Manufacturing OR service sector&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Investment in plant + machinery (excl. land/building) within MSME ceiling&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Annual turnover within MSME ceiling&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Revised criteria 2020: Micro &amp;lt;Rs 1cr/&amp;lt;Rs 5cr · Small &amp;lt;Rs 10cr/&amp;lt;Rs 50cr · Medium &amp;lt;Rs 50cr/&amp;lt;Rs 250cr (investment/turnover)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Visit udyamregistration.gov.in** — Click &amp;quot;For New Entrepreneurs who are not Registered yet as MSME or those with EM-II&amp;quot;.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Aadhaar OTP** — Aadhaar of proprietor/managing partner/karta. OTP on Aadhaar-linked mobile.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **PAN + GSTIN verification** — PAN of enterprise (proprietor PAN if proprietorship). GSTIN auto-fetched if registered.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill enterprise details** — Name, type, social category, location, dates, NIC code (industry classification), employees, investment + turnover.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Bank details** — Enterprise bank account + IFSC.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive Udyam Number** — Unique 19-digit Udyam Registration Number (URN) + e-certificate. Permanent — no renewal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Auto-classification** — System auto-classifies Micro/Small/Medium based on investment + turnover (whichever higher = larger class).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Update annually** — Update turnover + investment annually for re-classification. ITR-based; auto-fetched.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://udyamregistration.gov.in|Udyam Registration]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** Self-application is fastest. CSC also offers (Rs 25). Avoid private &amp;quot;MSME Registration&amp;quot; websites.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** — beware agents charging Rs 500-2000&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **Same-day issuance** if Aadhaar + PAN + GSTIN match. Failures: 1-7 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:udyam-msme-registration|Documents required for udyam msme]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Aadhaar mobile not linked** — link first at UIDAI; required for OTP.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **PAN-Aadhaar mismatch** — name spelling must match. Update one (Aadhaar correction recommended).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **GSTIN required for &amp;gt;Rs 40L turnover** — get GST first if not done.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Old Udyog Aadhaar holders** — must migrate to Udyam by 31 March 2022; auto-converted via MSME ministry batch.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:citizen-rti-playbook|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:udyam-registration-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Is Udyam Aadhaar same as Udyam Registration? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Updated name. Old: Udyog Aadhaar Memorandum (UAM). New (since July 2020): Udyam Registration. Single number.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Renewal needed? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — permanent registration. Annual update of turnover/investment auto-pulled from ITR.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== PAN + GSTIN — both mandatory? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;PAN: yes. GSTIN: only if turnover &amp;gt; Rs 40L (services) / Rs 20L (specified states).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Benefits of Udyam? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Priority sector loans, %%GeM%% listing, late-payment recovery (MSMED Act §15-16), tender preferences, IPR subsidies, ZED certification etc.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Application stuck &amp;gt;7 days? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File grievance at champions.gov.in OR RTI to MSME Development Institute (state).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **Udyam Registration** (https://udyamregistration.gov.in). Fee: **Free** — beware agents charging Rs 500-2000. Timeline: **Same-day issuance** if Aadhaar + PAN + GSTIN match. Failures: 1-7 days.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://udyamregistration.gov.in|Udyam Registration]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:udyam-msme-registration|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:udyam-registration-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:citizen-rti-playbook|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://udyamregistration.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply udyam-msme citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 18:53:31 +0000</pubDate>
        </item>
        <item>
            <title>How to apply for Voter ID (EPIC) online — Form 6 guide (2026)</title>
            <link>https://righttoinformation.wiki/how-to-apply/voter-id?rev=1777127488</link>
            <description>&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;2026/04/25 22:08&lt;/th&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; width=&quot;50%&quot;&gt;current&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td class=&quot;diff-blockheader&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{htmlmetatags&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-keywords=(apply voter id, form 6 online, voter card apply, epic card, nvsp voter registration, voters.eci.gov.in)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;metatag-description=(Apply for Voter ID at voters.eci.gov.in via Form 6. Free, takes 30 days, e-EPIC available immediately.)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;====== How to apply for Voter ID (EPIC) online — Form 6 guide (2026) ======&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{ :social:auto:how-to-apply-voter-id.png?direct&amp;amp;1200 }}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP info&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Quick answer:** Voter registration in India is **free** and goes through the Election Commission of India&amp;#039;s Voters Service Portal at **voters.eci.gov.in**. Use **Form 6** for new voter, **Form 8** for corrections/transfer. e-EPIC (PDF) is downloadable instantly after approval; physical card by post in 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Who can apply (eligibility) =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Indian citizen aged 18+ on 1 January of qualifying year&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Ordinary resident of the constituency (not just registered)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Not declared of unsound mind by competent court&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Not disqualified under §16 of Representation of People Act 1950&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Step-by-step process =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Register at voters.eci.gov.in** — Sign up with mobile + OTP. One account per voter.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Choose &amp;quot;Fresh inclusion / Enrolment of name in electoral roll&amp;quot;** — Select Form 6 (NRIs use Form 6A).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Fill Form 6 details** — Name (as on Aadhaar) + %%DoB%% + parent/spouse name + address + Aadhaar (optional but recommended).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Upload documents** — Age proof + address proof + recent passport-size photo. Aadhaar covers age + address in one document.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Submit + receive reference number** — Save the reference — used for tracking and for BLO visit.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Booth Level Officer (BLO) verification** — BLO visits your address within 15 days. Be available; sign their verification form.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **ERO approval** — Electoral Registration Officer approves and EPIC number is generated.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Download e-EPIC** — voters.eci.gov.in → e-EPIC Download → enter EPIC number / reference. Available immediately on approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; - **Physical EPIC by post** — India Post delivery in 15–30 days post-approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Where to apply, fee, and timeline =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Online portal:** [[https://voters.eci.gov.in|ECI Voter Services Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Offline:** BLO visit at your home for verification. For special drives, set up booths in panchayats / mohalla committees.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Fee:** **Free** — no fee at any stage. Beware of agents charging.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Timeline:** **~30 days end-to-end:** 15 days BLO verification + 15 days ERO approval + EPIC dispatch. e-EPIC in 24 hours of approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== What documents to keep ready =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;See our complete checklist: [[:documents:voter-id-new|Documents required for voter id]] — covers mandatory + optional + size/format specs.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Common issues + how to handle =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **BLO not visiting** — call your AERO (Assistant ERO) at the CSC; or file complaint via portal.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Address mismatch** — use the same proof for ECI as for Aadhaar; minor mismatches stall verification.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Duplicate entry detected** — happens if you moved without applying Form 8 transfer. Use Form 8 to delete old + add new.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Application stuck &amp;gt;30 days** — file RTI to ERO + DEO citing R.P. Act §22. Use our [[:rti-for-voter-id-correction|EPIC RTI generator]].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== If your application is delayed or rejected — file an RTI =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Most &amp;quot;delays&amp;quot; or &amp;quot;rejections&amp;quot; clear within 7-15 days of an RTI being filed. Use this 5-question template:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;1. Status of my application no. _____ dated _____ as on date.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;2. The name + designation of the dealing officer assigned to my file.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;3. The reasons for delay beyond the statutory timeline.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;4. Copy of any noting / movement of my file in the past 30 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;5. The likely date of issuance of my certificate / approval.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/code&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Auto-fill the PIO details + your case:** [[:rti-for-voter-id-correction|Open the RTI Drafter →]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Or browse state-wise scheme procedures:** [[:scheme-state:voter-id:start|All state portals + RTI templates]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Track your application status:** [[:check-status:voter-id-status|How to check status guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Frequently asked questions =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can I apply for Voter ID without Aadhaar? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — Aadhaar linkage is optional (Election Laws Amendment Act 2021). Other ID + address proof suffices.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== How fast is e-EPIC? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Within 24 hours of ERO approval. Treated as valid voter ID by all government bodies.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== I moved cities. Do I apply Form 6 again? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;No — use **Form 8** for inter-constituency transfer. Same EPIC number retained; address updated.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== Can NRIs vote? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;Yes — register via **Form 6A** as overseas elector. Must vote in person at Indian polling station (proxy/postal not yet rolled out).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;==== What if BLO refuses to verify me? ====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;File RTI to ERO + DEO with the BLO&amp;#039;s name + date of refused visit. ECI takes BLO complaints seriously.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Summary + what to do next =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;WRAP center round tip 90%&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;**Bottom line:** Apply at **ECI Voter Services Portal** (https://voters.eci.gov.in). Fee: **Free** — no fee at any stage. Beware of agents charging.. Timeline: **~30 days end-to-end:** 15 days BLO verification + 15 days ERO approval + EPIC dispatch. e-EPIC in 24 hours of approval.. If delayed beyond timeline, file an RTI — most cases clear within 15 days.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Start your application:** [[https://voters.eci.gov.in|ECI Voter Services Portal]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Document checklist first:** [[:documents:voter-id-new|Required documents]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Track existing application:** [[:check-status:voter-id-status|Status check guide]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **If stuck — RTI Drafter:** [[:rti-for-voter-id-correction|File an RTI in 5 minutes]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Talk to other citizens:** [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI community]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * **Browse all how-to-apply guides:** [[:how-to-apply:start|All 25 application guides]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;lt;/WRAP&amp;gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Related reading =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:check-status:start|How to check status — 25 high-traffic services]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:documents:start|Documents required — 30 checklists]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:state-rti-portals-directory|All state RTI portals]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * [[:citizen-rti-playbook|Full RTI Playbook — 100+ scenarios]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;===== Sources =====&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Official portal: https://voters.eci.gov.in&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Citizen feedback collected via [[https://righttoinformation.wiki/tools/awaaz-rti.html|AwaazRTI]] (composite, identifying details removed).&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&amp;#160; * Statutory references: see relevant Act sections.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;//Last reviewed: 25 April 2026.//&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-addedline&quot;&gt;{{tag&amp;gt;how-to-apply voter-id citizen-services rti-fallback}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-lineheader&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-context&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
            <author>anonymous@undisclosed.example.com (Anonymous)</author>
            <pubDate>Sat, 25 Apr 2026 14:31:28 +0000</pubDate>
        </item>
    </channel>
</rss>
